لزوم آگاهي از پيشينه فعاليت‌هاي سياسي-اجتماعي زنان ايران در تدوينِ سند توسعه؛ مطالعه موردي حركات آزادي‌خواهانۀ زينب پاشا

موضوع مشاركت زنان در عرصه­هاي اجتماعي-سياسي يكي از موضوعات مهم در زمينه پيشرفت هر جامعه محسوب مي­گردد. انقلاب مشروطه همان‌گونه كه مقطع مهمي ‌از تاريخ ايران را به تصوير كشيده است، نقطه عطفي در بيداري زنان ايراني بوده است. زنان ايراني در افق حركت پرجوش و خروش مشروطه، چهره ديگرى از خود را باور كردند و علي‌رغم محدوديت‌هاي موجود زمان خود، در پيروزي و به ثمر رسيدن اين انقلاب نقش به‌سزايي داشتند. زنان در خيزش‌هاي اجتماعي قبل از مشروطه و حوادثي نظير نهضت تنباكو كه به تمريني براي انقلاب مشروطه تبديل شد، نقش مهمي ‌ايفا كردند؛ چنانكه زينب پاشا يكي از آنان بود. مبارزات زينب پاشا در تبريز عليه ستمگري­ها و بيدادها چنان تأثيرگذار و متداول بود كه نام وي در هر جنبش و حركتي عليه بيدادگري و بي­عدالتي در آن دوران به چشم مي­خورد. در اين پژوهش با استفاده از روش توصيفي-تحليلي و مباني جامعه­شناسي-تاريخي و با تكيه بر منابع متقن به شرح جزئيات نقش زينب پاشا در حركتي سياسي-اجتماعي در حوزه دستيابي مطالبات زنان و نقش اقدامات وي در حركت جامعه به سوي پيشرفت مبتني بر حضور زنان مورد بررسي قرار مي­گيرد. يافته حاكي از آن است كه زنان با توجه به پيشينه تاريخي و حضور مؤثر و اثرگذار در فعاليت­هاي انقلابي، در حكم نيرويي بالقوه در حوزه بهره­مندي در زمينه پيشرفت محسوب مي­گردند. كه اين امر نيازمند توجهي ويژه به جايگاه آنان در سند توسعه مي­باشد.