بررسي پايداري و اثر متقابل ژنوتيپ × محيط براي عملكرد دانه ژنوتيپ¬هاي منتخب گندم نان با استفاده از مدل GGE biplot

در اين بررسي سي ژنوتيپ منتخب گندم نان به همراه دو رقم شاهد در قالب طرح آلفا لاتيس با چهار تكرار در شش محيط ( اهواز، داراب، دزفول، ايرانشهر، خرم آباد و زابل) در طي دو سال زراعي( از سال 1392 تا1394) مورد بررسي قرارگرفت. نتايج تجزيه واريانس مركب نشان داد كه بين محيط¬ها، ژنوتيپ¬ها و اثرمتقابل ژنوتيپ × محيط اختلاف معني¬داري در سطح احتمال 1 درصد وجود دارد كه نشان دهنده نوسان عملكرد ژنوتيپ¬ها در محيط¬هاي مختلف است. بر اين اساس براي بررسي اثر متقابل و مشخص كردن ژنوتيپ¬هاي پايدار، از روش چند متغيره GGE biplot استفاده شد. نتايج نشان داد كه دو مولفه اصلي اول مدل رگرسيوني (99/71PC1= و 07/10PC2= )، 06/82 درصد از كل تغييرات را توجيه مي¬كنند. بر اساس نمودار چند ضلعي باي پلات مربوط به ژنوتيپ¬ها، بهترين ژنوتيپ¬ها، ژنوتيپ¬هاي 13، 11 و 21 به ترتيب با عملكرد 121/6، 198/6 و 219/6 تن در هكتار به عنوان ژنوتيپ¬هاي پايدار با پتانسيل توليد بالا شناسايي شدند و ژنوتيپ 20 با عملكرد 029/4 جزء ژنوتيپ¬هاي پايدار ولي با عملكرد بسيار كم شناسايي شد. در بررسي باي پلات همبستگي بين محيط¬ها مشخص شد همبستگي مثبتي بين محيط¬هاي ايرانشهر،داراب، دزفول و اهواز وجود دارد. همچنين در بررسي باي پلات مربوط به ژنوتيپ¬ها مشخص شد كه ژنوتيپ¬هاي 11، 13, 21 و 14 بهترين ژنوتيپ¬ها از لحاظ پايداري عملكرد دانه در اين مطالعه مي¬باشند.