چالش غزالي و فلاسفه در باب عليت

رابطه اختيار و ضرورت علي و معلولي يكي از مباحث پرچالش فلسفي بوده كه از ديرباز بحث هاي زيادي ميان متكلمين از جمله غزالي و فلاسفه ايجاد كرده است. مشهور فلاسفه اسلامي معتقدند اصل ضرورت، اصلي بديهي است و بر اين اساس، وجود معلول در فرض وجود داشتن علت تامه اش ضروري است به عقيده غزالي پذيرش اين قضيه مستلزم دو نتيجه است اول ا ن كه با قبول اين ادعا امكان صدور معجزات براي انبيا منتفي خواهد شد و دوم بر مبناي ضرورت علي بايد پيدايش همه موجودات در جهان هستي را بر اساس قوانين خاص بدانيم و اين مستلزم محدود كردن قدرت خداوند است او براي رفع مشكل در صدد است كه ضرورت را به عادت و عادت را به اقتران پيوند دهد. براي روشن شدن اين مسئله ابتدا معناي عليت نزد ارسطو وابن سينا و فارابي كه توجه غزالي به آن ها مي باشد، بررسي، و سپس به نقاط ضعف و قوت طرفين پرداخته مي شود.