زكات و فقرزدايي در مناطق روستايي استان‌هاي ايران

زكات يكي از مهم‌ترين واجبات مالي دين مبين اسلام است كه براي تأمين حداقل‌هاي معيشتي خانواده‌هاي نيازمند و فقرزدايي وضع گرديده است. با وجود تصريح آيات قرآن كريم و روايات معصومين (ع) مبني بر بسندگي زكات براي فقرزدايي، تجارب كشورهاي اسلامي نظير ايران اين موضوع را تأييد نمي‌كند. بنابراين، اين پرسش مطرح مي‌شود كه «آيا زكات براي فقرزدايي كفايت مي‌كند؟». براي پاسخ به اين پرسش، مطالعه حاضر توان فقرزدايي زكات را در مناطق روستايي را بررسي نموده است. دوره زماني مطالعه، سال‌هاي 1392-1390 و سطح تحليل مطالعه، استان‌هاي ايران مي‌باشد. پس از جمع‌آوري داده‌هاي مورد نياز از سالنامه‌هاي آماري كميته امداد امام خميني (ره) و نتايج آمارگيري از هزينه و درآمد خانوارهاي روستايي مركز آمار ايران، خط فقر نسبي در مناطق روستايي هر استان محاسبه و با ميزان زكات پرداختي همان استان مقايسه شده است. نتايج دلالت بر آن دارد كه زكات براي پوشش شكاف فقر در مناطق روستايي استان‌ها كافي نيست. بر اساس نتايج و به طور ميانگين، نسبت زكات پرداختي به شكاف فقر تنها در استان‌هاي خوزستان، سمنان، تهران، كردستان، ايلام، لرستان، اردبيل، زنجان و قزوين بيش از 10 درصد مي‌باشد. بنابراين، پيشنهاد مي‌شود كه بسترهاي فرهنگي به منظور ترويج پرداخت بيش از پيش زكات فراهم شود. علاوه بر آن، توجه به ساير واجبات مالي اسلام نظير خمس نيز راهگشا خواهد بود.