تلازم حق و تكليف در شهروندي اجتماعي

مسأله و محرك آغازين تحقيق حاضر عبارتست از اينكه به زعم بسياري از صاحبنظران جامعه ايراني و همچنين نتايج پژوهشها، گرايش و جهتگيري شهروندي در بعد اجتماعي در ايران بيشتر به سمت دريافت حقوق اجتماعي-رفاهي است تا انجام تكاليف متناظر آن. اين مقاله بدون اينكه درصدد علتيابي و تبيين اين مسأله برآيد، به روش كتابخانهاي و با تأكيد بر دو عنصر اساسي حق و تكليف در شهروندي به واكاوي اشكال مختلف تلازم حق و تكليف در شهروندي اجتماعي پرداخته است. در اين راستا دو صورت از اين تلازم مورد شناسايي قرار گرفته است؛ صورت اول كه به موجب آن حقوق اجتماعي متوجه شهروندان و تكاليف متناظر آن، متوجه دولت و سازمانهاي ذيربط ميباشد و صورت دوم كه در آن هر شهروند همانطور كه حق برخورداري از حقوق اجتماعي دارد، تكاليفي نيز متوجه اوست. در توضيحات ذيل صورت اول، ملزومات و مباحث مناقشهآميز در خصوص مقدورات دولتها و ميزان ورود و مداخله آنها در تحقق حقوق اجتماعي مورد بازشناسي قرارگرفته ودر توضيحات مربوط به صورت دوم، به ارزيابي تلقي رايج از توازن حق و تكليف و سپس ابداع و شرح يك مدل گونهشناسانه از گرايش به حقوق وتكاليف در شهروندي اجتماعي همت گماشته شده است. همچنين در تحليل پاياني، اشاره شده است كه شكاف كاذب بين حقوق و تكاليف شهروندي با بهرهگيري از مفهوم شهروندي فعال قابل مرتفع شدن است و تكاليف دولت و شهروندان را به منظور تحقق شهروندي اجتماعي، ميتوان بواسطه اين مفهوم با هم گره زد.