حقوق حيوانات از ديدگاه اسلام و غرب

*

بيان مسئله: يكي از موضوعات قابل توجه جوامع در دنياي امروزي مساله حقوق حيوانات و تعيين حد ومرزهاي آن است. هدف پژوهش: با توجه به بررسي تاريخچه آرا و نظرات دانشمندان و فلاسفه نظير ارسطو،كانت و... در غرب، در گذشته آنها از حيوانات و موجودات زنده به عنوان ابزاري براي رسيدن انسان به خواسته‌ها و اهدافش استفاده ميكردند و اهميت حقوق و اخلاق در برخورد با حيوانات ناديده گرفته مي شد كما اينكه اكنون غرب خود را داعيه دار حمايت از حقوق حيوانات مي داند و عمر اين ادعا به كمتر از صد سال مي رسد. در اسلام توجه و رعايت حقوق حيوانات يكي از واجبات است و عدم رعايت آن باعث عقوبت مي شود. روش و چگونگي انجام پژوهش: اين پژوهش به صورت تحقيق مروري منابع اصلي حقوق حيوانات از ديدگاه دين اسلام و انديشمندان غربي انجام گرفته است. يافته‌ها و نتيجه‌گيري: آيات بسياري از قرآن كريم، انسان را به تفكر و تعقل و عبرت گيري از زندگي موجودات زنده فرا مي‌خواند و بر اساس معارف ديني همه موجودات زنده را از نظر حيات داراي ارزش و احترام قلمداد مي كند. مسأله حقوق حيوانات در كتب ارزشمندي نظير نهج البلاغه و كتب فقهي و همچنين سيره اهل بيت عليهم السلام و بزرگان دين، بسيار روشن و دقيق بيان شده است به طوريكه براي حيوان نفقه اي بر عهده مالك قرار داده شده كه شامل تامين خوراك، مسكن و شرايط مساعد براي زندگي است. علاوه بر نفقه، بر رعايت اصول اخلاقي در رفتار با موجودات زنده تاكيد به سزايي شده است كه مي توان به رعايت حقوق حيوانات پير و آسيب ديده، رعايت حق مادر و فرزندي، عدم به رنج افكندن حيوانات اشاره كرد. با توجه به كامل و جامع بودن اين قوانين فقهي و اهميت حفاظت از موجودات زنده و محيط زيست آنها و همچنين در معرض خطر قرار گرفتن بسياري از گونه‌هاي موجودات زنده در اين عصر، جامعه اسلامي و مسلمانان حامي محيط زيست مي توانند در عرصه حفاظت و رعايت حقوق حيوانات و موجودات زنده به عنوان پيشرو قرار گيرد و الگويي براي ساير كشورها باشند.