هندسه پنهان آلات در پنج گره اصلي ايراني

گره از نقوش هندسي مهم در هنرها و معماري سرزمين‌هاي اسلامي است. گره‌ها از اصول و توسعه هندسي مستحكمي پيرويمي‌كنند كه نمود بيروني اين هندسه در قالب آلت‌هاي گره نمايان مي‌شود ولي در پس اين نمود بيروني؛ هندسه‌اي پنهان وجود دارد را كه انتظام و انسجام گره حاصل آن هندسه پنهان است.اين نظم و هندسه پنهان عاملي است كه توسعه، تغيير و تنوع گره‌ها را تحت ضوابط و قواعد دقيق ممكن مي‌سازد و ضمن پيچيدگي و تنوع بي‌شمار باعث مي‌گردد در تبديل گره‌ها و خرد كردن آن و ايجاد گره‌هاي جديد، گره از اصول و قواعد هندسي خارج نگردد.در اين مقاله سعي شده است بخشي از اين هندسه پنهان در قالب هندسه آلات گره كشف و بازگشايي شود. اين پژوهش در پي پاسخ براي سؤال آيا آلات هر گره در مقياسي غير از آلت‌هاي آشكار در گره يافت مي‌شود؛ به بررسي برخي گره‌هاي اصلي پرداخته و نشان مي‌دهد كه آلات گره در چندين مقياس در گره وجود دارد. اين كشف نشان خواهد داد كه هر گره مي‌تواند جزئي از آلت‌هاي خرد گره در مقياس‌هاي بسيار بزرگ‌تر باشد. اين يافته‌ها مي‌تواندروش‌هاي جديدي براي خرد كردن آلت‌هاي گره به دست دهد و زمينه‌اي براي كشف اصول هندسي كلان تر در هندسه گره‌ها خواهد بود. يافته‌هاي اين تحقيق مي‌تواند در هنرهاي درودگري ايجاد شاهگره‌ها در معماري و هنرهاي وابسته، هنرهاي دستي مانند خاتم‌سازي و ... تنوع و نوآوري‌هاي بيشتري ايجاد مي‌كند.