تلاقي اسلام و مدنيت در خراسان بزرگ با حضور امام رضا عليه السلام

يكي از نقاط عطف تاريخ ايران در جريان تبديل شدن ايران به يك كشور شيعي بزرگ حضور امام رضا (ع) در خراسان است. حضور امام رضا (ع) در خراسان به عنوان يكي از مهم‌ترين رخدادهاي تاريخ علويان و از جمله عوامل رشد و گسترش تشيع در ايران بوده است. ضرورت‌هاي دعوت امام (ع) و نيز مقوله واگذاري ولي‌عهدي به ايشان يكي از وقايع بديع تاريخ خلافت عباسي و همچنين نقطه عطفي در تاريخ تشيع به حساب مي‌آيد، اگرچه كه هجرت امام رضا (ع) به مرو چيزي جز اصرار و زور مأمون براي رسيدن به اهداف شيطاني‌اش نبود. نكته هاي مهم و قابل توجه در بركات حضور امام (ع) در خراسان بيش از هر چيز به عملكرد ايشان برمي‌گشت. سيره و برخوردهاي امام در ايام حضور در مرو نظرها را بسيار متوجه امام رضا (ع) نمود و اين بيش از هر چيز بر ناخرسندي مأمون و درباريانش مي‌افزود. بهره‌گيري امام از تمامي فرصت‌هاي مطلوب براي اشاعه دين و گسترش انديشه‌هاي تشيع در تمامي ايام حضور در مرو، نمود عيني داشت. مناظرات و مباحثه‌هاي علمي، فرصت مغتنمي بود تا براي اولين بار در طول ششصد سال حاكميت خلافت اموي و عباسي در چنين زماني شرايط براي ابراز عقيده و و دفاع از انديشه‌ها توسط مدعيان و رهبران هر مكتبي فراهم آيد. تريبون عظيم خلافت در اختيار امام رضا (ع) قرار گرفت تا به دفاع از دين مبين اسلام و انديشه‌هاي فقهي شيعه در مقابل فرق ديگر بپردازند.