احياء و ترويج روشهاي سنتي بهره برداري از سيلاب در بلوچستان

چكيده بهره‌برداري از سيلاب، يكي از راههاي مهم و متداول تأمين آب براي كشاورزان مناطق خشك دنيا ‌است. سرزمين خشك و كم آب بلوچستان، بطور متوسط كمتر از 100 ميليمتر بارندگي سالانه دارد. مردم منطقه طي صدها سال با طبيعت سازگار شده و تجربه و دانش بومي ارزشمندي در بهره برداري از سيلاب گل آلود در دشتهاي دامنه اي، دشتهاي كم شيب و مسطح، حاشيه رودخانه ها، بين تپه ماهورها و در دره هاي كوهستاني براي كشاورزي و ايجاد نخلستان دارند. آن ها هرزآب و سيلاب هاي كوچك قابل مهار با ادوات ساده دستي را به سوي دشت هاي كوچك نزديك به رودخانه و آبراهه ها منتقل كرده و از آن براي كشت و كار سيلابي بهره گرفته اند. خوشاب، دربند يا دره بند، دگار و هوتك سامانه هايي ساده، كم هزينه و سازگار با محيط زيست روستاييان است. مصالح مورد نياز ساخت آن عموماً محلي و غالباً خاك و سنگ است. گندم، جو، ذرت، عدس، ماش، هندوانه، خربزه و خرما و درختان جنگلي(آكاسيا يا چش) محصولات حاصل كشاورزي در اين سامانه ها هستند. مساحت آن ها كمتر از يك تا چندين هكتار بوده و بين 10 تا 90 درصد درآمد خانوارها، از آن ها قابل تامين بوده است.كمبود منابع آب، محدوديت شغل و بي كاري، نياز به توسعه روش هاي سازگار با محيط زيست، اهميت و ضرورت احياء و ترويج روش سنتي احداث خوشاب را نشان مي دهد. توسعه و ترويج اين روش علاوه بر فوايد اقتصادي و نقش در توسعه پايدار منابع آب و خاك، از نظر فرهنگي و اجتماعي نيز اثر بخش خواهد بود.