بررسي شاخص هاي مورفومتري حوضه گرگانرود با استفاده از GIS

حوضه آبخيز پهنه اي است كه تمامي رواناب ناشي از بارش باران و ذوب برف در آن پهنه، توسط يك رودخانه دريافت مي‌شود. شناخت خصوصيات فيزيكي حوضه آبخيز از اولين گام‌هايي است كه در بررسي مورفولوژيكي و هيدرولوژيكي مانند فرسايش و رسوب، مطالعه سيلاب و توسعه منابع آب و ديگر مسائل حوضه ضرورت دارد. بحث پارامترهاي ژئومورفولوژيكي به دليل تأثيري كه در نفوذ رواناب دارند بسيار حائز اهميت هست. هدف از اين مطالعه، معرفي و بررسي برخي شاخص هاي مورفومتري مي باشد كه اخيرا در ژئومورفولوژي كمّي مورد استفاده قرار مي گيرند. بدين منظور شاخص هاي قدرت بردار(VRM)، نسبت سطح، موقعيت توپوگرافيكي (TPI)، انحناي دامنه و شاخص ناهمواري زمين (TRI) در حوضه گرگانرود استان گلستان مورد بررسي قرار گرفت. در ابتدا اقدام به تهيه نقشه مدل رقومي ارتفاع منطقه مورد مطالعه گرديد و سپس با استفاده از روابط مربوط به هر شاخص و هم چنين با استفاده از اكستنشن هاي مربوطه در نرم افزار Arc GIS و SAGA نقشه هاي هر كدام از شاخص هاي موردنظر تهيه گرديد. با توجه به نتايج به دست آمده مقدار شاخص VRM براي منطقه مورد مطالعه صفر تا 0/665 محاسبه گرديد. هم چنين حد پايين و بالاي شاخص TPI كه حالت گودي و برآمدگي را مورد تمايز قرار مي‌دهد، به ترتيب 38/18- و 32/58 به دست آمد. شاخص TRI كه به نوعي اختلاف ارتفاع يك پيكسل با هشت پيكسل اطراف خود مي باشد، صفر تا 81/67 و شاخص انحناي سطح 043 /0- تا 0/044 محاسبه شد. پارامتر نسبت سطح كه بيان كننده نسبت سطح واقعي منطقه به سطح هموار است، به ترتيب داراي حد پايين و حد بالاي يك و 3/78 مي باشد.