نقش اخلاق در توليد علم و نظريه پردازي

نظريه پردازي به عنوان عالي ترين سطح دانش، وابسته به دسته اي از عوامل زمينه اي در شخص نظريه پرداز، محيط پيراموني و اقتضائات زماني و مكاني اوست. مسألة اصلي مقالة حاضر اين است كه اخلاقيات (اعم از فضايل و رذايل) و ملكات نفساني شخص نظريه پرداز چه نقشي در فرايند توليد علم و نظريه پردازي او ايفا مي كنند؟ با كمك روش توصيفي – تحليلي، يعني با استناد به متون ديني و تحليل هاي عقلي نشان داده ايم كه اخلاقيات نظريه پرداز دست كم در سه مرحلة اصلي از مراحل مختلف توليد علم نقش آفريني دارند؛ 1 ( در مسأله شناسي يا مسأله يابي، ) 2 ( در غايت شناسي يا هدف يابي علم) و 3( در فرايند كشف و فهم واقع) . همچنين نشان داده ايم كه اين نقش آفرنيي صرفاً در حدّ زمينه سازي است و نه بيشتر و همچنين معلوم ساخته ايم كه اين نقش آفريني هرگز به معناي پذيرش نسبيت گرايي هنجاري يا فراهنجاري در باب معرفت نيست.