توسعه علمي عصر ايلخانان در مسير جاده ابريشم

در طول تاريخ ملل، توسعه علمي نشان از وجود عوامل تمدني در هرسرزميني را نويد داده است. عصر ايلخاني بعنوان وارث بلافصل هجوم مغولان به سرزمين ايران نيز از اين قاعده مستثني نبوده است. مسير جاده ابريشم همواره بعنوان مسيري بازرگاني و سياسي شناخته شده است. اين نوشتار برآن است كه توسعه علمي اعم از مكان هاي علمي ، اشخاص و نهادهاي دنياي عصريلخاني درمسير راه ابريشم را بازشناسي و توصيف و تحليل نمايد. قومي با تهاجم صرفا نظامي به سرزميني حمله مي كند و پس از تخريب و سوختن و نابودي درمدتي كوتاه دوباره مجتمع هاي علمي همچون رصدخانه مراغه، ربع رشيدي، شنب غازان، سلطانيه بهمراه دانشمندان و انديشه گران ايراني سر از خاك برمي آورند. حاكمان نظامي مهاجم ، كه علم و دانش شان همواره محدود به ارث نياكان خود مبني برمعلومات كاربردي روزمره زندگي خود تعريف و شناخته مي شد، هم مسلمان وحتي شيعه مي شوند و هم خود با كمك وحمايت ذخاير علمي ريشه دار اين سرزمين باني توسعه علمي و آموزشي و اقدام سازنده ومؤثر در ايران مي گردند. ايجاد تشكيلات و نهادهاي علمي جديد و مؤثربوسيله انديشه گران و دانشمندان ايراني و ايجاد شرايط جديد علمي و آموزشي از مزاياي تمدن ايراني است كه مي تواند پس از مدتي كوتاه از عناصر نظامي و شمنيست، مسلمانان و شيعياني كوشا در جهت ترغيب به ساخت و گسترش نهادهاي علمي اصيل بومي و محلي بسازد.