پژوهشي تطبيقي در ترجمه پذيري يا ترجمه ناپذيري مجاز، كنايه و استعاره در متون عربي – فارسي

استفاده از معناي مجازي و كنايي روش‌هاي پيام رساني ويژه در متون ادبي سبب مي گردد كه كار ترجمه دشوار شود. يكي از خصوصيات بارز و متمايز كننده تعبيرهاي استعاري، تأثير شگرف و تكان دهنده آنهاست. براي ايجاد تأثيري مشابه با زبان مبدأ، مترجم نه تنها بايد معنا و مفهوم اين تعبيرها را منتقل نمايد، بلكه بايد هر چه بيشتر در حفظ قالب استعاري مورد استفاده نيز بكوشد. به ديگر سخن، مترجم بايد تصور استعاري سازنده تعبير استعاري مورد نظر خود را در ترجمه حفظ كند. به‌كارگيري چنين شيوه‌اي هنگامي ميسر‌ مي‌باشد كه زبان‌هاي مبدأ و مقصد هر دو از تصور استعاري مشتركي سود جويند. در اين پژوهش در پي آن هستيم كه به شيوه توصيفي –تحليلي كنكاش كنيم كه اين تصاوير خيال انگيز در ترجمه متون از عربي به فارسي، ترجمه پذيرند يا ترجمه ناپذير و چه راهبردهايي در ترجمه آنها وجود دارد. به همين روي بر پايه ترجمه پذير بودن، راهكارهاي ترجمه مجاز (1. ترجمه معنايي2. ترجمه ارتباطي 3. ترجمه معنايي-ارتباطي) ؤ كنايه (1.ترجمه معناي واژه به دور از ترجمه مجاز، 2.حفظ واژه اصلي و افزودن بر معناي آن واژه و 3.جايگزين كردن تعبيرهاي مجازي در زبان مقصد، به جاي تعبير مجازي در زبان مبدأ) و نيز ترجمه استعاره (1.نگه داشتن شكل استعاري در صورت استعاره بودن، 2. روشن‌گري معناي استعاري،3.جانشين كردن يكي از استعاره‌هاي زبان مقصد به جاي استعاره اصلي، 4.ماندن استعاره و روشن گري معناي آن با افزودن بر موضوع و يا وجه‌شبه و 5. ترجمه معناي استعاري، بدون آمدن استعاره اصلي ) را با آوردن نمونه هايي از داستان هاي عربي مورد كندوكاو قرار داديم.