بررسي معنايي فعل «رفتن» در تاريخ بلعمي در مقايسه با متون فارسي ميانه و فارسي معاصر

اين پژوهش به بررسي درزماني معاني فعل «رفتن» در تاريخ بلعمي كه از كهن‌ترين نمونه‌هاي برجاي مانده از متون فارسي دري است، در مقايسه با فارسي ميانه و فارسي معاصر اختصاص دارد. در اين پژوهش به دو پرسش پاسخ داده مي شود: آيا بر اساس مولفه هاي معنايي فعل «رفتن» چه در تاريخ بلعمي و چه در فارسي ميانه و معاصر، معاني مختلف اين فعل با يكديگر مرتبط بوده و چندمعنايي آن به اثبات مي رسد؟ و ديگر اين كه آيا معاني به كار رفته در تاريخ بلعمي، در فارسي ميانۀ زردشتي و نيز فارسي معاصر نيز كاربرد داشته اند يا خير؟ پژوهش حاضر، به صورت كتابخانه اي و با روش توصيفي ـ تحليلي انجام شده است. بر اساس اين بررسي، مولفۀ معنايي اصلي فعل «رفتن»، ]+حركت[ است كه چه به صورت عيني و فيزيكي و چه به صورت انتزاعي در همۀ معاني اين فعل وجود دارد و بر همين اساس مي توان چندمعنايي اين فعل را به اثبات رساند. همچنين از معاني ده گانۀ فعل «رفتن» در تاريخ بلعمي، چهار معني در متون فارسي ميانۀ زردشتي كاربرد داشته و ديگر معاني در اين متون به كار نرفته اند. از اين رو فعل «رفتن» در تاريخ بلعمي نسبت به دورۀ پيش از خود دچار گسترش معنايي شده است. مقايسۀ معاني به كار رفته در تاريخ بلعمي با فارسي معاصر نشان داد كه از ده معناي فعل «رفتن» كه در تاريخ بلعمي كاربرد داشته، هفت معني در فارسي معاصر همچنان به كار مي روند و سه معني در فارسي معاصر كاربرد ندارند. بنابراين مي توان گفت كه فعل «رفتن» در اين سه مورد در گذار از دورۀ تاريخ بلعمي به فارسي معاصر دچار كاهش معنايي شده است.