بررسي ساختار فعل در گويش تاتي گيفان از گويش هاي تاتي خراسان شمالي

هدف از مقالة حاضر بررسي زبان شناختي ساختمان فعل در گويش تاتي گيفان، يكي از گويش هاي تاتي رايج در خراسان است، كه در دهستان گيفان، واقع در 86 كيلومتري شهر بجنورد در خراسان شمالي، تكلم مي شود. گويش تاتي رايج در شمال خراسان از سلسله گويش هاي ايراني قديم است كه با گونه‌هاي ديگر خود به لحاظ ساختاري تفاوتهايي دارد. داده هاي مورد نياز پژوهش حاضر كه يك تحقيق توصيفي-تحليلي است از پيكرة زباني گويش كه طي يك تحقيق ميداني از طريق پرسش نامه و مصاحبه گردآوري گرديد استخراج شده است. بررسي ها نشان مي دهد كه ساختار فعلي در اين گويش داراي ويژگي هايي است كه علي رغم تشابهات آن را از طرفي از گويش هاي تاتي كه در بخش هاي مركزي ايران رايج بوده و احسان يار شاطر (1969) به بررسي تعدادي از آن ها پرداخته است و از طرف ديگر از زبان فارسي معيار متمايز مي كند. عمده ترين ويژگي ساختمان فعل در گويش تاتي گيفان، تغييرات واجي گوناگون و قابل توجه به هنگام صرف فعل است. حذف واكه از ستاك و پيشوندهاي فعلي طي فرايند وندافزايي، هماهنگي واكه و قلب در بعضي از افعالي كه داراي صامت سيال در هجاي اول هستند از عمده تغييرات واجي است كه در صرف فعل اتفاق مي افتد. ديگر ويژگي ساختاري، وجود استثناء در فرايندهاي تصريفي فعل است كه موجب مي شود ستاك فعل بارها تغيير كند. تفاوت هاي آوايي در ستاك فعل امر و ستاك فعل در زمان حال يكي ديگر از ويژگي هاي ساختار فعل در اين گويش است. بر خلاف ديگر گويش هاي زبان تاتي جنس دستوري در صرف فعل وجود ندارد و زمان ها و وجوه با زبان فارسي هماهنگي بيشتري دارد. كليد واژه: زبان تاتي، گويش تاتي گيفان، ساختار فعل، تغييرات واجي