آشنايي‌زدايي در اشعار بيژن الهي

رويكرد بيژن الهي، شاعر و مترجم، در اشعار دفترهاي «ديدن» و «جوانيها» به دليل به كار بردن تعابير، اصطلاحات و همچنين تمهيدات غريب و ناآشنا، يادآور نگاهي فرماليستي و رويكردي آشنايي‌زدايانه در شعر است. آشنايي‌زدايي (Defamiliarization)، نظريهاي دربارۀ واكنش‌هاي مبتني بر عادات خوانندگان در مقابل دركي نو است. در اين نظريه از سويي مختل كردن فرايند معمولِ ذهني و رخدادِ ناآشنا و غريب كردن اُبژه، به گسترش معنا مي‌انجامد و از سوي ديگر رد كردن دوگانگي سنتي شكل و محتوا است كه منجر به درك يكپارچه‌اي از متن ميشود. هدف از اين پژوهش بررسي كاربرد نظرگاه آشنايي‌زدايي در شعر الهي است كه با ارائۀ تقسيم‌بندياي فرضي و پيشنهادي و به طريق ذكر نمونههاي موردي در شعرهاي او و موفقيت يا عدم موفقيتش صورت گرفته است. دستاورد كلي اين نوشتار بررسي نتايج استفاده از فرايندِ ذهني آشنايي‌زدايي در تجربۀ زبانيِ ‌جديد و كاميابي و يا ناكامي شاعر در وسعت بخشيدن به گسترۀ معنايي اثر مي‌باشد.