نقد جامعه شناسي رمان «پنج شنبة فيروزه-اي» با رويكرد ساخت گرايي تكويني لوسين گلدمن

اين مقاله به بررسي رمان «پنج‌شنبۀ فيروزه‌اي» نوشتۀ سارا عرفاني بر اساس نقد جامعه‌شناسي ساختارگرايي تكويني مي‌پردازد. نقد جامعه‌شناسي ادبيات، تحليلي بينارشته‌اي است و در آن به تأثير متقابل يك اثر ادبي و جامعه پرداخته مي-شود. ساختارگرايي تكويني، بررسي منش تاريخي – اجتماعي دلالت‌هاي عيني متأثر از گروه اجتماعي در زندگي عاطفي و عقلايي آفرينندۀ اثر است. «رمان» به‌عنوان اجتماعي‌ترين اثر ادبي، مورد توجه اين حوزه از نقد ادبي قرار گرفته است. در اين مقاله با بررسي گفتمان اصلي و غالب در رمان «پنج‌شنبة فيروزه‌اي»؛ يعني گفتمان ديني كه در قالب موضوعات و مفاهيمي مانند زيارت، موانع ازدواج و فضاي مجازي بازنمايي شده، پيوند و همخواني اين اثر با جامعه نشان داده مي‌شود. نويسنده در جايگاه فردي متدين اين سه مقوله را در رمان بازتاب داده است. بر اساس نتايج به‌دست‌آمده مفهوم زيارت در اين رمان در سه مرتبه مطرح و يكي از اين سه مرتبه، برترين مراتب زيارت دانسته شده است. نويسنده هم‌چنين به موانع و سخت‌گيري‌هايي در زمينۀ ازدواج اشاره مي‌كند. ارتباطات و تأثير فضاي مجازي بر زندگي جوانان يكي ديگر از موضوعاتي است كه نويسندۀ رمان ديدگاه خود را دربارۀ آن بيان مي‌كند؛ عرفاني براي فضاي مجازي دو كاركرد و جنبۀ مثبت و منفي قائل است. اين رمان مانند هر اثر ادبي كه موردتوجه و استقبال خوانندگان قرار گرفته، تأثيرهايي نيز بر جامعه گذاشته است.