حق مالكيت بر پايان‌نامه‌ها و رساله‌هاي دانشجويي از منظر حقوق مالكيت فكري (مطالعه تطبيقي)

پايان‌نامه‌ها و رساله‌هاي دوره‌هاي تحصيلات تكميلي از مهم‌ترين برآيندهاي پژوهشي دانش‌آموختگان اين دوره‌ها هستند. ايده اصلي در اين آثار مربوط به دانشجو است، اما گروه راهنمايي و مؤسسه‌هاي آموزشي نيز در تكميل اثر نقش دارند. بااين‌حال، حقوق مادي و معنوي هر يك از افراد يا نهادهايي كه در تكميل اين آثار نقش دارند هنوز مشخص نيست. در اين مطالعه سعي شده اين مسئله در ايران با رويكرد حقوقي بررسي شود. هدف اصلي اين پژوهش، بررسي و مطالعه تطبيقي متون قانوني مرتبط در ايران و دو كشور توسعه‌يافته، يعني ايالات‌متحده و كانادا است. حقوق مالكيت فكري از زيرساخت‌هاي گردآوري، سازمان‌دهي و اشاعه پايان‌نامه‌ها و رساله‌هاي دانشجويي است و از اين رو ضرورت پژوهش در اين زمينه اجتناب‌ناپذير است. رويكرد پاسخگويي به پرسش‌هاي پژوهش، كيفي و روش پژوهش «تحليل اسناد» است. جامعه بررسي اين پژوهش شامل مقررات مرتبط با كپي‌رايت، به‌ويژه درباره پايان‌نامه‌ها و رساله‌ها در كشورهاي منتخب مي‌شود. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد توجه آيين‌نامه‌هاي دانشگاه‌هاي ايالات‌متحده و كانادا به مسائل مرتبط با كپي‌رايت پايان‌نامه‌ها و رساله‌ها بيش از مؤسسه‌هاي ايراني است. به‌رغم تأثير استادان راهنما، مشاور و داور در پايان‌نامه، همواره شخص دانشجو مالك «اثر» و حقوق ناشي از آن ـ به تعبير قانون حمايت ـ به شمار مي‌آيد.