حب موضوع و بغض مسئله؛ آسيب پژوهش‌هاي علوم انساني

موضوع علوم انساني از يكسو و علوم اسلامي از سوي ديگر در دنياي امروز از چنان اهميتي برخوردار شده‌اند كه در رشد يا افول شاخص‌هاي توسعه، تأثيرات مستقيم بر جاي مي‌گذارند. با توجه به اين رويكرد، انتظار جهاني از متخصصان اين علوم آن است كه در قالب‌هاي معيني به مسائل مورد نيز انسان اهتمام ورزند و در پژوهش‌ها (اعم از كتب، رساله‌ها و پايان نامه‌ها) براي آنها جواب پيدا كنند. در اين ميان قطعاً پژوهشي به نتيجه ايده‌آل دست مي‌يابد كه به جاي توجه به طرح (و بلكه حب) موضوع، به حل مسائل بپردازد، در حالي كه متاسفانه به دليل كراهت اصحاب قلم از بيان مسئله و گرايش محض به پردازش موضوع، شاهد رخدادي نگران‌كننده به‌نام (حب موضوع و بغض مسئله) هستيم كه اين رخداد خطير در عرصه‌هاي مدرسه، دانشگاه و حتي حوزه‌هاي علميه متعلماني را مي‌پروراند كه همچنان در پژوهش‌ها و پايان نامه‌ها به جاي پرداختن و حل مسئله به بررسي موضوعات مي‌پردازند. اين مقاله با رويكرد توصيفي – تحليلي به بررسي مقايسه اين دو رويكرد و ويژگي‌هاي آن دو پرداخته كه مهم‌ترين ويژگي‌هاي رويكرد موضوع محور را: تاكيد بر دانش و اطلاعات با موضوعات مجزا؛ ارائه دروس بر اساس رشته‌هاي متمايز؛ غلبه كتب درسي و در نتيجه منفعل شدن متعلمان؛ تاكيد بر متخصص و دانشمند شدن و پرهيز از بروز خلاقيت‌هاي خدادادي و در نهايت ثابت بودن اهداف كلي و جزيي آموزش معرفي مي‌كند. در حالي كه ويژگي‌هاي رويكرد مسئله محور: تاكيد بر حل مسئله در محيط اجتماعي و بر اساس موضوعات ميان رشته‌اي؛ طراحي مواد درسي ناظر به احتياج جامعه با ساماندهي بر اساس درك روابط بر محور حال و آينده؛ طراحي پژوهش بر طبق مسائل به‌صورت ارائه درهم تنيده و با تنوع بيشتر در ياددهي؛ فعال بودن متعلمان در جست‌وجو و تطبيق دانش كه در نتيجه اهداف آموزشي تغيير كرده و تاكيد بر آموزش عمومي و رفع نيازهاست.