مثلث شناختي افسردگي: جايگزيني مدل ذهني طرحواره اي يا فعال شدن طرحواره‌ها

هدف از اين تحقيق بررسي كارآمدي دو نظريه طرحواره بك و رويكرد زيرسيستم‌هاي شناختي متعامل در تبيين بهتر تفكر افسردگي زا است. پژوهش حاضر از نوع آزمايشي با پيش‌آزمون و پس‌آزمون و گروه كنترل است. در اين پژوهش دو گروه آزمايشي (القاي خلق منفي و القاي خلق مثبت) به همراه يك گروه كنترل شركت داشتند. 60 نفر از دانشجويان داوطلب دانشگاه تربيت‌معلم سبزوار بر اساس نمره آزمون افسردگي بك (BDI-П) و مصاحبه تشخيصي انتخاب و در سه گروه فوق قرار داده شدند. افراد گروه آزمايش با نمايش فيلم تحت القاي خلق قرار گرفتند و آزمون افتراق معنايي و مقياس نگرش‌هاي ناكارآمد به‌عنوان پيش‌آزمون و پس‌آزمون استفاده شد. پس از القاي خلق منفي، تفاوت بين 3 گروه در مفاهيم«زندگي»،«آينده» و«من» آزمون افتراق معنايي و خرده مقياس‌هاي كمال‌گرايي و تائيد طلبي و در مقايسه با پيش‌آزمون معنادار بود. تأثير معنادار القاي خلق مثبت فقط براي مفهوم «من» بود. نتايج تحقيق نشان داد كه تحت تأثير القاي خلق، تعبير افراد از مفاهيم تغيير كرده و نگرش‌هاي ناكارآمد راه‌اندازي مي‌شود. اين يافته از مدل تيزدل يعني جايگزيني مدل‌هاي ذهني طرحواره‌اي را حمايت مي‌كند. به عبارتي اين مدل قابليت تبيين بهتري براي شروع و تداوم افسردگي را پيشنهاد مي‌كند.