دموكراسي معرفتي در انديشه سياسي آيت الله مصباح يزدي

دموكراسي از ابعاد مختلف نظري، اهداف، كارامدي، مشاركت سياسي مورد توجه علماي جهان اسلام بوده است. آيت الله مصباح يزدي از جمله فقهاي است كه درباره دموكراسي و مردم سالاري ديني آرا و نظرياتي ارايه كرده است. از نظر اسلام دو اصل معتبر است: الف) حاكميت مردم و نفي استبداد، ب) سعادت و رستگاري مردم . نقطه جدايي حاكميت مردم در غرب با حاكميت مردم در اسلام اين است كه غرب زمام حكومت را به دست مردم سپرده و براي آن قيد و شرطي قايل نيست، درحالي كه اسلام زمام حكومت را به دست خدا مي داند و مردم را در چارچوب قوانين الاهي آزاد نهاده تا در پرتو آن سرنوشت خود را رقم زنند . همچنين اهداف دموكراسي ديني هم دنيوي هستند همانند عدالت اجتماعي، تأمين امنيت، رضايت، مشاركت مردم، كارآمدي، حاكميت قانون، آزادي سياسي و و هم اهداف معنوي و اخلاقي همانند. گسترش فرهنگ ديني، اقامه حق و دفع باطل. دموكراسي ديني به لحاظ تاسيسي بدين معناست كه مردم‌ با حضور در صحنه‌ و در كنار صندوق‌هاي‌ رأي، در بناي‌ نظام‌ سياسي‌ و تعيين‌ افرادي‌ كه‌ بايد مناصب‌ و مسئوليت‌ها را عهده‌دار گردند، سهيم‌ شده‌ و در شكل‌ دهي‌ به‌ امور اجرايي‌ كشور، مشاركت‌ مي‌جويند. ولي به لحاظ تحليلي ‌دوم بدين‌ معنا كه‌ بين‌ نظام‌ سياسي‌ تأسيس‌ شده‌ و مردم، نوعي‌ ارتباط‌ معنوي‌ برقرار باشد كه‌ مردم، مجريان‌ و نظام‌ حاكم‌ را تحقق‌بخش‌ خواست‌ها، آرمان‌ها و اهداف‌ عالي‌ خويش‌ ببينند و موضوع‌ ايمان مردم‌ است. از نظر ايشان در اسلام اراده وحاكميت انسان در طول اراده و حاكميت خدا ،تعين غايات انسان توسط خداوند ،پيوستگي همه شئون زندگي است. از سوي ديگر تقدم اخلاقي جامعه برفرد، مصالح منافع، جامعه و غايات فردي در صورت تزاحم ميان آنها است. همچنين چون سياست مسئول هدايت و سعادت مندي انسان ها است نمي توان سعادت انسان ها را به مشاركت مردم واگذار كرد.