ﺑﺮرﺳﯽ روﻧﺪ ﺗﻄﺎﺑﻖ آراﻣﮕﺎه ﻫﺎ و ﻣﻘﺎﺑﺮ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ اﯾﺮاﻧﯽ اﺳﻼﻣﯽ

ﻣﻨﺎﻃﻖ واﻗﻊ در ﮔﺴﺘﺮة ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ اﯾﺮان ﮐﻬﻦ، از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﺳﺮزﻣﯿﻦ ﻫﺎي دوران اﺳﻼﻣﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﯿﻮه ﻫﺎي ﻣﻌﻤﺎري آراﻣﮕﺎﻫﯽ را در ﺧﻮد ﺟﺎي داده اﻧﺪ.ﻫﻨﺮ و ﻣﻌﻤﺎري ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺎدي ﻫﺮ ﺳﺮزﻣﯿﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻋﻮاﻣﻞ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ ﭼﻮن: اﺣﮑﺎم دﯾﻨﯽ، ﺳﻨﺖ ﻫﺎي ﻗﻮﻣﯽ و ﻣﻠﯽ ، ﻣﺤﯿﻂ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ و ورود ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻫﺎي ﻣﻠﺖ ﻫﺎي دﯾﮕﺮ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﯽ ﭘﺬﯾﺮد ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﮔﺸﻮده ﺷﺪن اﯾﺮان ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن و ﮔﺮوﯾﺪن اﮐﺜﺮ اﯾﺮاﻧﯿﺎن ﺑﻪ دﯾﻦ اﺳﻼم ، ﻓﺮﻫﻨﮓ و ﻫﻨﺮ اﯾﺮاﻧﯽ دﭼﺎر ﺗﻐﯿﯿﺮ و دﮔﺮﮔﻮﻧﯽ ﮔﺮدﯾﺪ . اﻣﺎ از ﺳﺪه ﭼﻬﺎرم ق. ﺑﺮ اﺛﺮ ﺗﻼش ﻫﺎي اﯾﺮاﻧﯿﺎن ﺑﻪ وﯾﮋه ﺣﮑﺎم آل ﺑﻮﯾﻪ ﺳﺮزﻣﯿﻦ ﻫﺎي اﯾﺮاﻧﯽ اﺳﺘﻘﻼل ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺧﻮد را از دﺳﺘﮕﺎه ﺧﻼﻓﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ آوردﻧﺪ و ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎﯾﯽ از ﺗﻤﺪن اﯾﺮاﻧﯽ دوﺑﺎره اﺣﯿﺎ ﺷﺪ و ﻫﻨﺮ اﯾﺮاﻧﯽ ﻓﺮﺻﺖ ﺗﺪاوم ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﯾﺎﻓﺖ . ﺑﺎ آﻧﮑﻪ ﻇﻬﻮر اﺳﻼم ، ﻫﻨﺮ و ﺑﻪ وﯾﮋه ﻣﻌﻤﺎري اﯾﺮان را ﺗﺎ ﺳﺪه ﻫﺎي ﭼﻬﺎرم و ﭘﻨﺠﻢ ﻫﺠﺮي ﻗﻤﺮي دﺳﺘﺨﻮش دﮔﺮﮔﻮﻧﯽ ﮐﺮد ، اﻣﺎ ارﺗﺒﺎط و ﭘﯿﻮﺳﺘﮕﯽ ﻋﻤﯿﻖ ﻣﯿﺎن ﻫﻨﺮ اﯾﺮاﻧﯽ در اﯾﻦ ﺳﺪه ﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﻨﺮ ﭘﯿﺶ از اﺳﻼم ﻫﻤﭽﻨﺎن ﺣﻔﻆ ﺷﺪ . ﺑﯽ ﮔﻤﺎن، آراﻣﮕﺎه، ﺑﻪ اﺳﺘﺜﻨﺎي ﻣﺴﺠﺪ، ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﻫﺮ ﻧﻮع ﺑﻨﺎي ﻣﻌﻤﺎري در اﯾﺮان دوره اﺳﻼﻣﯽ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻋﺎم ﺑﻮده اﺳﺖ .آراﻣﮕﺎه اﻣﺎﻣﺰاده ﻫﺎ در ﻧﺴﺞ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﻓﺮﻫﻨﮓ اﯾﺮاﻧﯽ رﯾﺸﻪ دواﻧﺪه، ﮐﻤﺘﺮ ﺷﻬﺮي در اﯾﻦ ﮐﺸﻮر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﻬﻤﯽ از ﭼﻨﯿﻦ ﺑﻨﺎﻫﺎ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺗﻼش ﺷﺪه ﺗﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روﯾﮑﺮد ﺗﺎرﯾﺨﯽ و روش ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ و ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ روﻧﺪ ﺗﻄﺎﺑﻖ آراﻣﮕﺎه ﻫﺎ و ﻣﻘﺎﺑﺮ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ اﯾﺮاﻧﯽ – اﺳﻼﻣﯽ ﻣﯽ ﭘﺮدازﯾﻢ.