آسيبشناسي تعليم و تربيت اسلامي از ديدگاه روانشناسي

ﺗﺮﺑﯿﺖ و روانﺷﻨﺎﺳﯽ، ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺑﺮﺟﺴﺘﻪﺗﺮﯾﻦ ﮔﺮاﯾﺶﻫﺎي راﯾﺞ در اﻧﺴﺎنﺷﻨﺎﺳﯽ، ﻫﯿﭻﯾﮏ از دﯾﮕﺮي ﺑﯽﻧﯿﺎز ﻧﯿﺴﺖ. ﺗﺮﺑﯿﺖ دﯾﻨﯽ، ﺑﻪﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از ﺷﺎﺧﺺﺗﺮﯾﻦ ﻗﻠﻤﺮوﻫﺎي ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ ارزشﻫﺎ، در اﻋﺘﺒﺎر و رواﯾﯽ ﺧﻮد ﻧﻪﺗﻨﻬﺎ از آﻣﻮزهﻫﺎي دﯾﻨﯽ ﻣﻌﺘﺒﺮ اﻟﻬﺎم ﻣﯽﮔﯿﺮد، ﺑﻠﮑﻪ وامدار اﺻﻮل روانﺷﻨﺎﺳﯽ دﯾﻦ و روانﺷﻨﺎﺳﯽ ارزشﻫﺎ اﺳﺖ. ﻋﻮاﻣﻞ آﺳﯿﺐزا ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﭘﺪﯾﺪهﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ روﻧﺪ ﺗﺮﺑﯿﺖ اﺧﻼﻗﯽ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﻨﻔﯽ ﮔﺬارده و ﺷﮑﻞﮔﯿﺮي ﺷﺨﺼﯿﺖ و ﻫﻮﯾﺖ ﻓﺮد را ﺑﻪ در ﻣﻘﺎم اﻧﺴﺎن دﭼﺎر ﺗﺰﻟﺰل و اﻧﺤﺮاف ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺳﻼﻣﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ و رﺷﺪ ﺳﺎﻟﻢ و ﺑﺎﻟﻨﺪه اﺟﺘﻤﺎع ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻃﺮه ﻣﯽاﻓﺘﺪ. ﺑﻪﻋﺒﺎرتدﯾﮕﺮ اﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ، ﻣﺨﺮب ﺑﺎﻓﺖ اﺧﻼﻗﯽ زﻧﺪﮔﯽ ﻓﺮدي و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ؛ ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻫﺪف از اﻧﺠﺎم ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻓﻮق، آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ اﺳﻼﻣﯽ از دﯾﺪﮔﺎه روانﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺣﺎﮐﯽ از اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﺻﻄﻼح آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ در ﻫﻤﻪ رﺷﺘﻪﻫﺎي ﻋﻠﻮم، ﺑﻪوﯾﮋه در روانﺷﻨﺎﺳﯽ و ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ ﮐﺎرﺑﺮد ﺧﺎص دارد و آﺳﯿﺐﻫﺎي ﺗﺮﺑﯿﺖ دﯾﻨﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻋﻮاﻣﻞ و ﻣﻨﺸﺄﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ آﺳﯿﺐ را در درﺟﻪ اول ﺑﺎﯾﺪ در ﻣﺘﻮﻟﯿﺎن اﻣﺮ ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ دﯾﻨﯽ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﮐﺮد زﯾﺮا آنﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﻣﺮ ﺗﺮﺑﯿﺖ را ﺑﺮ ﻋﻬﺪهدارﻧﺪ و ﻣﺘﺮﺑﯿﺎن را ﭘﺮورش ﻣﯽدﻫﻨﺪ. ﺣﺎل ﻓﺮﻗﯽ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﺮﺑﯿﺎن ﻧﻬﺎدﻫﺎي ﺧﻮاص ﺑﺎﺷﻨﺪ ﯾﺎ اﻓﺮاد آﻧﭽﻪ ﻣﻬﻢ اﺳﺖ ﻧﻘﺶ اﺳﺎﺳﯽ و ﺗﻌﯿﯿﻦﮐﻨﻨﺪه ﻣﺮﺑﯽ، ﻣﻌﻠﻢ، ﻣﺎدر، ﭘﺪر، رﻫﺒﺮان دﯾﻨﯽ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺗﺮﺑﯿﺖﮐﻨﻨﺪه ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮردﺗﻮﺟﻪ و ﺑﺮﺳﯽ و آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﯿﺮﻧﺪ