كاربردهاي نمادين شخصيت هاي عرفاني در سروده هاي حزين لاهيجي

آثار ادبي يكي از عرصه‌هايي است كه شخصيت‌هاي فراواني در آن ايفاي نقش مي‌كنند، بنابراين شناخت دقيقي از شخصيت‌هاي هر اثر ادبي مي‌تواند مخاطب را در برقراري ارتباط با موضوع آن ياري كند. افزون براين، پژوهش در سروده‌هاي كلاسيك فارسي، ضمن آشنايي با مضامين سروده‌هاي آنان، بسياري از خُلقيات و نحوة رفتار، كردار و نگرش شخصيت‌ها و اسطوره‌ها را نشان مي‌دهد. شخصيت‌هاي عرفاني نمونه‌اي از اين دست است كه كاربرد آنها در اشعار شاعران قديمي و حتي معاصر، شكلي نمادين به خود گرفته‌است و شاعران آنها را در راستاي بيان انديشه‌ها و افكار خويش-عمدتاً عرفاني و ديني- به كار گرفته‌اند. حزين لاهيجي از شاعران برجستة سبك هندي است كه ضمن پرداختن به مضامين عاشقانه و رمانتيك، در سروده‌هاي وي نيز تمايلات عرفاني ديده مي‌شود. وي تلاش كرده‌است از طريق شخصيت‌هاي عرفاني بخشي از انديشه‌هاي عارفانة خويش را نشان دهد. از اين‌رو پژوهش حاضر با رويكردي توصيفي-تحليلي بر آن است تا كاركردهاي شخصيت‌هاي عرفاني را در ديوان شعري حزين لاهيجي بررسي كند. دستاورد پژوهش بيانگر آن است كه شخصيت‌هاي عرفاني همچون پير مغان، حضرت عيسي(ع)، سيمرغ، صوفي، زاهد، حضرت خضر، حلاج و . . . در شعر حزين لاهيجي نمود برجسته‌اي دارد و وي در آفرينش مضامين شعري از آنها بهره برده‌است. عشق و مراحل آن، نياز به پير و مرشد، فناي في الله و . . . مولفه‌هايي است كه از طريق اين شخصيت‌هاي عرفاني درديوان حزين لاهيجي مجالي براي ظهور پيدا كرده‌اند.