احتكار در فقه اسلامي و سيره علوي

احتكار يعني ذخيره كردن يا خريدن و جلوگيري از فروش آذوقه به منظور گران شدن قيمت آن؛ فقها اتفاق نظر دارند كه احتكار امر مرجوحي است؛ جز اين كه در حرمت يا كراهت آن، با هم اختلاف نظر دارند؛ مشهور بين آنان حرمت است؛ ولي برخي از بزرگان آن را مكروه دانسته‌اند؛ اما حق حرمت آن است؛ چون روايات لعن و مجازات محتكران، و در رديف قرار دادن آنان با شاربان خمر و سارقان، به هيچ وجه با كراهت سازگاري ندارد؛ گرچه مشهور بين فقها، احتكار در گندم، جو، خرما، مويز، روغن نباتي و روغن زيتون است كه در روايت سكوني (حر عاملي،1403هـ، ج12، ص314) نيز بدانها اشاره شده است، اما نبايد جمود بر الفاظ نمود؛ چرا كه در عهدنامه امام علي(عليه السلام) به مالك‌اشتر (نهج‌البلاغه، نامه53) ملاك در احتكار ضرر به ديگران ذكر شده است؛ و قاعده لاضرر، در غير اين موارد نيز جاري است؛ پس احتكار در موارد غير خوراكي را نيز، بايد پذيرفت.