نقد و نقدپذيري حاكمان از منظر امام علي (ع) مسيري به سوي عدالت سياسي

يكي از مسائل مهم فلسفه سياسي اسلام نحوه و ميزان انتقادپذيري حاكمان و مجريان حكومتي است. باز شدن فضاي انتقاد از طرف حاكمان، راهي به سوي صلاح و هدايت جامعه اسلامي است، چرا كه صلاح و فساد صاحبان قدرت، صلاح و فساد كليت جامعه بوده و اثري انعكاسي بر بدنه جامعه اسلامي خواهد گذاشت. در اين مقاله ضمن مرور اين مهم، با روش تحليلي و توصيفي به لزوم نقدپذيري حاكمان از ديدگاه امام علي(ع) پرداخته مي‌شود و اين كه در سيرة امام علي(ع) به عنوان شخصيتي كه از طرفي داراي عصمت الهي بوده و باني تحقق عدالت در جامعه بشري بوده است و از طرف ديگر تجربه هدايت و تصدي منصب اداره حكومت در جامعه اسلامي را داشته‌اند، انتقادپذيري و آزادي‌هاي مستلزم آن، از چه جايگاهي برخوردار بوده است؟ در فرضيه بر اين امر تاكيد شده است كه در سيرة علوي و بر اساس رفتار ايشان با منتقدين، انتقادپذيري يكي از نيازهاي اصلي اداره حكومت بوده و آزادي بيان و داشتن قوه تحمل مخالفين از حقوق جامعه و شهروندان بر حاكم اسلامي مي‌باشد كه مي‌تواند گشايندة مسير به سوي عدالت سياسي- اجتماعي باشد. از جمله دستاوردهاي اين مقاله علاوه بر اثبات لزوم وجود قوه انتقادپذيري درون حكومت، لزوم داشتنِ نقش اثرگذار و عامل براي حكومت، در جهت فراهم نمودن اين بستر و مهيا ساختن پيش نيازهاي نهادينگي اين حق در جامعه و هدايت و اعطاي اين حق بعنوان يكي از پيش نيازهاي تحقق عدالت سياسي از منظر اسلامي دانسته شده است.