ماهيت تاريخ نگاري ادبي «مناقب العارفين» با نگاهي به اشخاص و اشعار

كتاب مناقب العارفين تاليف شمس الدين احمد افلاكي كه 80 سال بعد از مرگ مولانا در زمينه زندگي ، گفتار ، رفتار ،حالات و كرامات اين اسطوره ادب عرفان ايران به نگارش درآمده، گر چه از توصيفات مبالغه آميز و غير معقول خاص مريدان آن دوره درباره شخصيت و زندگي عارفان به دور نيست ؛ اما با توجه به اطلاعات بسيار سودمندي كه از بزرگان ديني ،ادبي ،عرفاني و سياسي معاصر شاعر مي دهد، اثري ارشمند در اين زمينه محسوب مي گردد. از طرفي يكي از وجوه اهميت اين كتاب كه كمتر بدان پرداخته شده است، جنبه هاي ، زباني ، هنري و ادبي آن است . عبارات زيبا و دلنشين، انواع آرايه هاي لفظي و معنوي و اشعار فارسي و عربي كه زينت بخش كتاب گشته اند ، بخشي از دست مايه هاي افلاكي در خلق زندگي نامه اي ادبي و هنرمندانه است. در اين جستار با هدف بيان پاره اي ازارزش هاي تاريخي و ادبي اين كتاب سودمند ، كوشيده شده است با عنايت به محدوديت مقاله ، در دو بخش اشخاص و اشعار ابتدا به بررسي تعدادي از شخصيت هاي سياسي معاصر شاعر ، خانواده مولانا ، استادان، شاگردان و مريدان وي در اين كتاب پرداخته ، سپس با تفحّص در تعدادي از اشعار به كار رفته در آن و بازجست منابع و مآخذ و گويندگان آنها ، انواع گوناگون اين اشعار و چگونگي استفاده افلاكي از آنها تشريح گردد.