بررسي نقد و زمينه‌هاي تاريخي منظومۀ موش و گربۀ عبيد زاكاني

نقد تاريخي آثار ادبي به معني تحليل آثار با توجه به جريانات و حوادث تاريخي است. ناقد در اين نوع نقد به تحقيق در باب زمينه‌هاي تاريخي پيدايش اثر، شرايط و ويژگي‌هاي عصر ظهور اثر، زندگي و آثار مؤلف و روابط او با هم‌عصرانش مي‌پردازد و در پي آن است با بررسي بيروني اثر به معنا و مفهوم دروني آن دست يابد و از انگيزه‎ها و رازهاي آن، پرده بردارد. در اين نقد ناقد بايد به همۀ جوانب اشراف كامل داشته باشد تا بتواند هرگونه ايهام، تلميح، كنايه و اشاره‌اي را رمزگشايي كند. از آنجا كه عبيد زاكاني تقريباً در همۀ آثارش و به‌ويژه منظومۀ موش‌وگربه به انتقاد از اوضاع سياسي-اجتماعي پرداخته و اشاره‌هاي تاريخي فراوان در آن به چشم مي‌خورد نگارنده بر آن شد اين منظومه را از ديدگاه نقد تاريخي مورد بررسي قرار دهد تا با جريانات و اوضاع عصر عبيد بيشتر آشنا شود و اين موضوع روشن گردد كه آيا شاعر اين منظومه را بر پايۀ جريانات تاريخي پديد آورده؛ اين جريانات و زمينه‌هاي تاريخي چه مواردي هستند؟ بنابراين هدف مقالۀ حاضر آن است كه نشان دهد منظومۀ موش‌وگربه در بستري تاريخي شكل گرفته و اين جريانات و اشارات تاريخي را روشن سازد تا بدين ترتيب حقيقت‌نمايي آن را بالا برده و تأثير اين منظومه را بيشتر نشان دهد.