بررسي طرح‌واره اضافي در سوره مباركه بقره با تأكيد بر نظريه زبان‌شناختي هاينه

مطالعات نحوي كه توسط زبان شناسان (دستوريان) صورت مي‌گيرد، يكي از شاخصه‌هاي زبان‌شناختي به شمار مي‌رود. بررسي نحوي هر زبان معين، الگوي ايجاد دستور آن زبان بوده و اين دستور نوعي مكانيزم است كه جمله‌هاي زبان تحليل شونده را توليد مي‌كند. نظريه معاصر رويكرد زبان‌شناختي، توسط برند هاينه (1997م) مطرح شد. يكي از پر بسامدترين مباحث دستوريان نحوي در زبان عربي بحث اضافه است. بررسي اين ساخت نحوي در قرآن كريم، بستر مناسبي براي تبيين و تحليل اهداف تربيتي مورد نظر آن به‌ شمار مي‌رود. طرح‌واره‌هاي اضافي به كار رفته در سوره بقره با تصويرآفريني بجا و انتقال آگاهانه معاني مورد نظر به مخاطب، هوشمندانه‌ترين بازتاب آموزشي و تربيتي را در هر زمان و مكان براي بشريت به همراه دارد. بسامد بالاي طرح‌واره‌ي اضافي در سوره مباركه بقره، موجب برجسته‌سازي و نظم و انسجام ساختاري بافت قرآني سوره گرديده است. در اين نوشتار، با دو رويكرد توصيفي – تحليلي و آماري، ابتدا نگاهي گذرا به سوره بقره و چارچوب نظريه طرح واره‌هاي اضافي شده است، سپس ساختار تعدادي از طرح واره‌هاي اضافي در سوره مذكور با تأكيد بر الگوي زبان‌شناسي شناختي هانيه مورد بررسي قرار گرفته است.