بهينه سازي شرايط نوري با تاثير بر واكنش هاي فتوسنتزي و كميت و كيفيت محصولات باغي

در ساليان اخير تمايل براي كشت گياهان در محيط­هاي تجهيز شده با نور مصنوعي گسترش چشمگيري داشته است. نور به­عنوان منبع انرژي براي فتوسنتز عامل تعيين كننده رشد، مورفولوژي، فيزيولوژي، نمو و عملكرد گياهان مي­باشد. شدت، طيف و دوره نوري واكنش­هاي گياهي را تحت تأثير قرار مي­دهند. در مجموعه تحقيقاتي كه در آزمايشگاه فتوسنتز و واكنش­هاي نوري پرديس ابوريحان دانشگاه تهران در مورد تاثير نور (شدت، طيف و دوره نوري) بر فتوسنتز محصولات مختلف گلخانه­اي صورت گرفت نشان داده شد كه خصوصيات مختلف نور اثرات شگرفي بر فتوسنتز، رشد، فيزيولوژي و عملكرد محصولات گلخانه­اي دارد و حتي ميزان مقاومت گياه به تنش­هاي مختلف غيرزيستي از جمله شدت نور بالا، آلاينده­هاي گازي، شوري و خشكي تحت تأثير نور دريافت شده توسط گياه قرار مي­گيرد. در اين مقاله نتايج حاصل شده از اثر نور بر گل داودي ارائه مي­گردد. نتايج تحقيقات نشان داد كه طيف نوري بين 600 تا 700 نانومتر باعث افزايش رشد و عملكرد در اين گياهان مي­گردد و از طرف ديگر رشد آن تحت طيف نوري بين 400 تا 500 نانومتر غالبا محدود مي­باشد. با وجود اثرات مثبت طيف نور 600 تا 700 نانومتر بر رشد گياه ولي به دليل اثرات منفي كه اين محدوده طيفي بر فتوسنتز و همچنين بر مرفولوژي گياه مي­گذارد (سندرم نور قرمز)، اين طيف نور بايد در تركيب با طيف نوري 400 تا 500 نانومتر مورد استفاده قرار گيرد. از طرفي تحقيقات صورت گرفته نشان داد كه شدت و كيفيت نور نقش بارزي در ميزان حساسيت فتوسنتز گياه به تنش­هاي مختلف (از جمله خشكي، آلاينده­هاي گازي و شوري) ايفا مي­نمايد. طيف نور قرمز دور، موجب طويل شدن ميانگره گياه شده و غالبا اثرات منفي بر رشد و كيفيت گياه ولي اثرات مثبت بر فتوسنتز گياه در واكنش به تنش­ها مي­گذارد. همچنين فتوسنتز و كيفيت پس از برداشت گل داودي توليد شده نيز تحت تاثير طيف و شدت نور در هر دو مرحله قبل و پس از برداشت قرار دارد. به­عنوان مثال طيف نور قرمز با ايجاد روزنه­هاي كوچك با شكاف روزنه­اي باريك باعث كاهش اتلاف آب برگ در برگ اين گل مي­شود. نتايج نشان داد كه رابطه مستقيمي بين خصوصيات بيوفيزيك فتوسنتز قبل از برداشت برگ با اتلاف آب پس از برداشت اين گل دارد و مي­توان از آن به عنوان شاخصي براي پيش بيني عمر پس از برداشت گل استفاده نمود. در نتيجه مجموعه تحقيقات صورت گرفته در آزمايشگاه نشان­دهنده اهميت مديريت نور در گلخانه و ساير مكانهاي توليد محصولات گلخانه­اي جهت كنترل فرايند فتوسنتز و رشد و كيفيت محصول مي­باشد.