بررسي اثرات استفاده از پسماندهاي مركبات و تفاله خشك چغندرقند بر شاخص هاي سلامتي و رشد اسكلتي بره هاي بلوچي

مقدمه: ضايعات و فرآورده‌هاي فرعي ميوه‌ها از منابع بالقوه تغذيه دام در كشور بوده كه امروزه مورد توجه دامداران و مراكز تحقيقاتي قرار گرفته است. با توجه به اينكه ظرفيت مراتع طبيعي ايران جوابگوي جمعيت دامي موجود نبوده و ساليانه بخش اعظمي از مراتع تخريب و جهت كشت محصولات استراتژيك چون گندم براي تأمين نيازهاي غذايي مردم استفاده مي‌شود، لزوم توجه به محصولات فرعي كارخانه‌هاي صنايع تبديلي مركبات جهت استفاده در خوراك دام كاملا محسوس است. با توجه به اين‌كه محصول مركبات ازنظر تنوع و كيفيت و نيز روش استحصال محصولات غذايي از آن‌ها ممكن است متفاوت باشند؛ بنابراين ارزش غذايي آن‌ها نيز مي‌تواند متغير بوده و از طرفي نسبت و نوع جيره غذايي كه در آن‌ها از تفاله مركبات استفاده مي‌شود نيز بر عملكرد دام‌ها تاثير خواهد داشت. بنابراين تحقيق و بررسي در مورد چگونگي استفاده بهينه از فرآورده-هاي فرعي كارخانه‌هاي صنايع غذايي و ضايعات كشاورزي در برنامه غذايي دام، راهي است كه مي تواند سبب سهولت دسترسي دامدار به مواد غذايي ارزان‌تر جهت تغذيه دام گردد. هدف از اجراي اين پژوهش بررسي اثرات استفاده از پسماندهاي مركبات و تفاله خشك چغندرقند در جيره بر عملكرد و سلامتي بره هاي بلوچي بود. مواد و روش ها: اين پژوهش در قالب طرح كاملاً تصادفي بر روي 40 رأس بره نر بلوچي با 4 تيمار و 10 بره و ميانگين وزن 5/1 ± 30 كيلوگرم به مدت 75 روز صورت پذيرفت. تيمارهاي آزمايشي شامل: 1- گروه كنترل (جيره پايه+ صفر درصد تفاله مركبات به ازاي هر راس در روز 2- جيره پايه + 10 درصد تفاله مركبات به ازاي هر راس در روز 3- جيره پايه + 20 درصد تفاله خشك چغندرقند به ازاي هر راس در روز 4- جيره پايه + 10 درصد تفاله مركبات + 10 درصد تفاله خشك چغندرقند به ازاي هر راس، در روز بود. شاخص هاي اسكلتي شامل دور سينه با قرار دادن متر نواري در اطراف قفسه سينه درست پشت پاهاي جلو و تيغه شانه، طول بدن (فاصله شانه ها تا اسكيوم)، ارتفاع از جدوگاه، ارتفاع از هيپ يا ارتفاع از كپل و فاصله دو استخوان هيپ با استفاده از كوليس مخصوص بيومتري در هفته هاي اول و آخر انجام شد. وجود اسهال، نمره دهي مدفوع و سياليت به‌صورت هفتگي مشاهده بررسي شد. نتايج و بحث: آناليز آماري داده هاي حاصل از اين آزمايش نشان داد كه نمره قوام و سياليت مدفوع بين جيره‌هاي مختلف آزمايش اختلاف معني داري وجود نداشت. كمترين قوام مدفوع مربوط به تيمار شماره 3 بود كه 20 درصد تفاله خشك چغندرقند مصرف كرده بودند و بيشترين هم مربوط به گروهي بود كه تفاله مركبات مصرف كرده بودند و هيچ‌گونه اختلاف معني‌داري مشاهده نشد. نتايج رشد اسكلتي در تيمارهاي آزمايشي نشان داد كه مصرف تفاله مركبات و تفاله چغندرقند هيچ‌گونه تاثير معني داري بر روي شاخص هاي اسكلتي نداشت و فقط باعث بهبود عملكرد شاخص هاي اسكلتي گرديد. نتيجه گيري كلي: به‌طوركلي با توجه به نتايج به‌دست‌آمده از اين تحقيق، استفاده از تفاله مركبات به عنوان يك محصول فرعي كشاورزي باعث بهبود عملكرد شاخص هاي اسكلتي گرديد، كه به طور كلي پيشنهاد مي گردد جهت كاهش هزينه هاي واحد دامپروري به ميزان 10 درصد از تفاله مركبات در جيره استفاده گردد.