بررسي اثرات امواج فراصوت بر جمعيت ميكروبي و ارزش غذايي بستر جوجه هاي گوشتي در شرايط آزمايشگاهي

مقدمه: منابع پروتئيني بيشترين هزينه را بر پرورش دام هاي شيري و پرواري تحميل مي كنند. لذا بكارگيري منابع پروتئيني ارزان قيمت و محصولاتي كه در رقابت با تغذيه انسان نيست مي تواند سبب بهبود سودآوري گردد. بستر جوجه هاي گوشتي، پودر گوشت و پودر ماهي از جمله مهمترين منابع پروتيئني جايگزين در جيره نشخواركنندگان به شمار مي روند. در بين محصولات مذكور بستر جوجه هاي گوشتي از بار ميكروبي و نيز نيتروژن غيرپروتئيني بالايي برخوردار است كه حساسيت استفاده از اين محصول فرعي در جيره نشخواركنندگان را افزايش مي دهد. لذا اين مطالعه با هدف بررسي اثر امواج فراصوت بر ارزش غذايي و امنيت ميكروبي نمونه هاي بستر جوجه هاي گوشتي انجام شد. مواد و روش ها: نمونه هاي بستر جوجه هاي گوشتي از مرغداري دانشكده كشاورزي دانشگاه بيرجند در پايان دوره پرورش تهيه شد. قبل از انجام فراوري به منظور كاهش رطوبت، نمونه ها به مدت 72 ساعت سايه خشك شدند (گروه شاهد). در ادامه مقدار 25 گرم نمونه با 225 ميلي ليتر آب مقطر استريل به داخل ارلن منتقل و در زمان هاي 5، 10 و 15 دقيقه تحت فركانس 28 كيلوهرتز قرار گرفتند. پس از اتمام زمان فرآوري ماده خشك، پروتئين خام، عصاره اتري، الياف نامحلول در شوينده خنثي و اسيدي نمونه ها با استفاده از روش هاي مرسوم اندازه گيري گرديد. همچنين بار ميكروبي كل، تعداد كلي فرم، سالمونلا، قارچ و كپك به ترتيب با استفاده از محيط هاي كشت نوترينت آگار، ائوزين متيلن بلو، گزيلوز ليزين دزوكسي كولات و مالت اكسترك آگار مورد بررسي قرار گرفت. اين آزمايش در 3 نوبت با 3 تكرار در هر ران براي تيمارهاي آزمايشي انجام شد و مقايسه ميانگين ها با استفاده از نرم افزار آماري SAS و آزمون توكي-كرامر در سطح احتمال 5 درصد انجام گرفت. نتايج و بحث: نتايج نشان داد كه افزايش زمان فراوري از 5 دقيقه به 15 دقيقه تغييري در محتوي پروتئين خام، عصاره اتري و الياف نامحلول در شوينده خنثي و اسيدي نمونه هاي بستر جوجه هاي گوشتي ايجاد نمي كند اما فراوري سبب كاهش محتوي پروتئين خام در نمونه هاي فرآوري شده در مقايسه با گروه شاهد شده است. از طرفي جمعيت ميكروبي كل و نيز جمعيت كلي فرم ها با افزايش زمان فرآوري به طور معني داري كاهش يافت. مكانيسم اصلي امواج فراصوت در غيرفعال سازي ميكروارگانيسم ها از طريق فرآيند كاويتاسيون است. به طوريكه سبب تشكيل، رشد و متلاشي شدن حباب هاي كوچك در نمونه هاي بستر جوجه هاي گوشتي شده و از طريق چندين چرخه فشرده سازي و كاهش چگالي را به همراه دارد. متلاشي شدن حباب كاويتاسيون منجر به آزادسازي مقدار قابل توجهي انرژي شده و نيروي برشي بسيار زيادي را القا مي كند. نتيجه گيري كلي: نتايج تحقيق حاضر نشان داد كه تركيب شيميايي بستر جوجه هاي گوشتي تحت تأثير زمان فرآوري با امواج فراصوت قرار نمي گيرد اما اين امواج به بهبود ارزش غذايي به دنبال كاهش الياف نامحلول در شوينده خنثي كمك مي-كند. همچنين جمعيت باكتريايي كل و كلي فرم با افزايش زمان قرار گرفتن در معرض امواج فراصوت به صورت چشمگيري كاهش مي يابد. اما اين امواج توانايي از بين بردن قارچ و كپك را در فركانس 28 كيلوهرتزي ندارند. لذا پيشنهاد مي گردد اين روش در مطالعات بعدي با طول امواج متفاوت و زمان هاي مختلف در ساير محصولات فرعي حاوي بار ميكروبي بالا مانند پودر گوشت يا پودر ماهي بررسي شود.