اثر سطوح مختلف مكمل‌هاي سلنيوم و يٌد بر فعاليت آنتي اكسيداني خون بزهاي شيري مورسيا در شرايط تنش گرمايي

مقدمه: مواد معدني بويژه عناصر كم مصرف براي بهبود سلامت و توليد دام‌هاي شيرده در شرايط تنش گرمايي از اهميت بالايي برخوردار مي‌باشند. عنصر يُد به دليل اهميت آن در متابوليسم و سلنيوم بواسطه نقش آنتي اكسيداني، تاثير زيادي بر توليد مثل، توليد شير، رشد و پيشگيري از بروز بيماري‌ها در دام هاي نشخواركننده دارند. هدف از پژوهش حاضر بررسي اثر تغذيه با مكمل‌هاي سلنيوم و يد بر فراسنجه‌هاي آنتي اكسيداني خون بزهاي شيري بود. مواد و روش ها: در پژوهش حاضر تعداد 15 رأس بز شيري نژاد مورسيا با ميانگين وزن اوليه 40 كيلوگرم در ماه سوم شيردهي انتخاب شدند. اين آزمايش در قالب يك طرح كاملا تصادفي با سه تيمار و 5 تكرار به مدت شش هفته، شامل دو هفته سازگاري و چهار هفته جمع آوري داده در تابستان انجام شد. تيمارهاي آزمايشي شامل 1) شاهد (جيره فاقد مكمل سلنيوم و يُد)، 2) جيره حاوي يك ميلي‌گرم يٌد و 5/0 ميلي‌گرم سلنيوم در هر كيلوگرم خوراك (سلنيوم-يد-1) و 3) جيره حاوي 2 ميلي گرم يُد و يك ميلي گرم سلنيوم (سلنيوم-يد-2) بودند. مكمل سلنيوم از نوع آلي سلنيوم-متيونين و مكمل يُد به شكل يديد پتاسيم بود. خونگيري در هفته پاياني پژوهش انجام شد. يك نمونه در لوله‌هاي فاقد ماده ضدانعقاد براي جمع آوري سرم خون و يك نمونه در لوله هاي هپارينه براي تعيين فعاليت آنتي اكسيداني گلبول قرمز جمع آوري شد. فعاليت آنتي اكسيداني تام و غلظت مالون دي آلدهايد در سرم و فعاليت گلوتاتيون پراكسيداز در گلبول هاي قرمز اندازه گيري شد. تجزيه و تحليل آماري داده‌هاي بدست آمده از اين پژوهش با كمك نرم افزار SAS و رويه مدل هاي آميخته انجام شد و از آزمون حداقل تفاوت معني دار براي مقايسات ميانگين ها استفاده شد. نتايج و بحث: فعاليت آنزيم گلوتاتيون پراكسيداز در تيمارهاي شاهد، سلنيوم-يد-1 و سلنيوم-يد-2 به ترتيب 6/73، 28/79و 86 واحد در گرم هموگلوبين بود. طبق نتايج اين پژوهش، فعاليت گلوتاتيون پراكسيداز گلبول قرمز در قبل از خوراكدهي، در دام‌هاي تغذيه شده باجيره حاوي يك ميلي‌گرم سلنيوم و دو ميلي‌گرم يد در هركيلوگرم خوراك بالاتر از گروه شاهد بود (p 0.05). با وجود اين، غلظت مالون دي آلدهايد سرم (به ترتيب در گروه شاهد، سلنيوم-يد-1 و سلنيوم-يد-2، 56/1، 12/2 و 65/1 ميلي مول در ميلي ليتر) و فعاليت آنتي اكسيداني تام (به ترتيب در گروه شاهد، سلنيوم-يد-1 و سلنيوم-يد-2، 360، 380 و 402 ميكرومول در ليتر) تحت تاثير تيمارهاي آزمايشي قرار نگرفت. با توجه به اهميت عنصر سلنيوم به عنوان كوفاكتور مورد نياز براي فعاليت آنزيم گلوتاتيون پراكسيداز، به نظر مي رسد، افزايش غلظت اين عنصر در جيره بزهاي شيري در شرايط تنش گرمايي سبب بهبود فعاليت اين آنزيم شده است. نتيجه گيري كلي: يافته‌هاي پژوهش حاضر نشان داد كه استفاده از مكمل‌هاي سلنيوم و يد به مقدار 1 ميلي گرم سلنيوم و 2 ميلي‌گرم يُد اثر مثبتي بر فعاليت آنزيم گلوتاتيون پراكسيداز خون بزهاي شيري در شرايط تنش گرمايي دارد.