پارادوكسيكال تشبيه و تنزيه در حديقه الحقيقه سنايي و كشف الاسرار ميبدي

Paradoxical simile and purificatin in Sanai s Hadiqat al-Haqiqat and Meybodi s Kashf al-Asrar

چكيده حكيم سنايي و رشيدالدين ميبدي از جمله متكلم عارفاني هستند كه آثارشان نقطة عطفي در ميراث گرانقدر عرفاني ما محسوب مي شود. حجم عظيمي از گفتار اين دو به مسائل مهم كلامي نظير اسماء و صفات الهي و تشبيه و تنزيه حق تعالي اختصاص يافته است.اين مقاله بر آن است با بررسي حديقة الحقيقة كه نمايندة اعتقادات عرفاني و كلامي سنايي است و نيز تفسيركشف الاسرار كه تعاليم و ديدگاه هاي كلامي و عرفاني ميبدي را در قالب تفسير بيان مي كند، به مقايسة و تطبيق آراي كلامي ـ عرفاني اين دو شخصيت عرفاني در باب مسئلة تشبيه و تنزيه و وجوه اشتراك و افتراق نظرهاي آنان بپردازد و با تبيين جايگاه حقيقي و ارزش و اهميت اين دو اصطلاح در ساختار فكري آن دو، زمينه را براي فهم و درك درست تر مفهوم تشبيه و تنزيه در حديقة سنايي و تفسير كشف الاسرار فراهم سازد. اين پژوهش با روش تحقيق، كتابخانه اي انجام شده و نوع آن توصيفي ـ تحليلي است و به اين پرسش پاسخ مي دهد كه سنايي و ميبدي در بحث مفهوم حضرت حق در مقام الاهيت و واحديت، انگارة تشبيهي دارند يا تنزيهي؟ يا با تلفيق تشبيه و تنزيه رويكردي پاردوكسيكال (تشبيه در عين تنزيه و تنزيه در عين تشبيه) در اين حوزه دارند؟