تحليلي بر چيستي و چرايي تفاخر و مفاخره در شعر معاصر فارسي با تكيه بر اشعار شهريار تبريزي

An analysis of what and why boasting in contemporary Persian poetry based on the poems of Shahriyar Tabrizi

مفاخره و مفاخره‌سرايي يكي از انواع ادبي ديرينه و ريشه‌اي و بسيار پربار و تأثيرگذار در ميراث ادبي پارسي‌زبانان است. نخستين شعر پارسي ثبت شده در تذكره‌هاي كهن كه منسوب به بهرام پنجم، ملقب به بهرام گور ساساني است، مشتمل بر مفاخره‌سرايي است و از آن پس نيز در آثار تك‌تك شاعران پارسي‌گو مي‌توان نمونه‌هاي درخشاني از مفاخره را مشاهده كرد. در اين نوع ادبي، شاعر مي‏كوشد تا شايستگي‌هاي خويش را براي ديگران تبيين و تصوير كند و در اين مسير از اغراق كه در ذات ادبيات است، بهرۀ وافر مي‌برد. در اين مقاله تلاش مي‏شود كه با روش تحليلي و توصيفي و با اتكا به داده‌هاي كتابخانه‌اي، نخست با نگاه افكندن به ريشه‌هاي مفاخره در اادبيات فارسي و نخستين نمونه‌هاي شعر مفاخره، سنگ‌بناي اين نوع ادبي به درستي مشخص شود و با تكيه بر آن، مفاخره در ادب معاصر پارسي به نحوي بهتر تحليل شود. سپس با پل زدن از ميراث قدما به ادب معاصر پارسي و با نگاه به اوضاع و احوال سياسي، فرهنگي، فكري و اجتماعي ايران معاصر و با تكيه بر شعر محمدحسين شهريار تبريزي، نوع ادبي مفاخره در شعر معاصر فارسي بررسي مي‌شود. نتيجۀ بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه شهريار چنان‌كه از نام وي برمي‌آيد، خود را شهريار شعر معاصر فارسي مي‌داند و در بسي از سروده‌هاي خود بدين شهرياري، تفاخر مي‌ورزد.