ضيافت در نگاه و نظر صوفيان

Banquet in the eyes and opinion of Sufis

عرفان و تصوف و جنبه‌هاي مختلف آن در شمار موضوعاتي است كه به‌خاطر ظرفيت‌هاي بالايي كه براي پژوهش، نقد و بررسي دارد، از ديرباز بسيار موردتوجه پژوهشگران قرار گرفته. سال‌هاست در اين سرزمين عرفا و صوفيه سلسله‌جنبان جريان‌هاي مختلفي بوده‌اند و ميراث آن‌ها از نسلي به نسل ديگر منتقل شده تا امروز كه اين ميراث در اختيار ما قرار گرفته است. موضوعات مرتبط با حوزة عرفان و تصوف باتوجه‌به قدمت و اهميتي كه دارند هماره دست‌ماية انواع پژوهش‌هاي ادبي، جامعه‌شناختي، ديني و ... بوده و آثار ارزشمندي در اين زمينه به رشتة تحرير درآمده. هركدام از پژوهش‌هايي كه در اين حوزه انجام شده، از منظرهاي گوناگون به تبيين موضوع پرداخته‌اند و جنبه‌هاي مختلف و ديرياب اين نحله را مورد نقد و بررسي قرارداده اند. اما شايد يكي از جنبه‌هاي مهم «تصوف» كه كمتر موردتوجه و دقت پژوهشگران قرار گرفته، انجام پژوهش مستقل در مورد، سلوك و طريقت خاص صوفيان، آداب و نمودهاي اجتماعي آن مانند: فتوت، صدقه، نكاح، سفر، صحبت، ضيافت و... باشد. قطعاً توجه به اين موضوعات در شناخت هرچه بهتر مباني عرفان و تصوف و تبيين جنبه‌هاي كمتر شناخته‌شده به دانش‌پژوهان و پژوهشگران كمك شاياني خواهد كرد. به همين جهت در اين مقاله برآنيم به‌صورت مختصر و گذرا به يكي از نمودهاي اجتماعي «عرفان» و «تصوف» يعني مبحث ضيافت، ارزش و جايگاه آن نزد صوفيه، تبيين مرز بين «صحبت» و «ضيافت» ، آداب آن و دلايل متصوفه براي به‌جا آوردن اين آداب، تأثيرات اجتماعي ضيافت، دلايل توجه صوفيان به ضيافت و رابطة بين ضيافت و كرامت در متون منثور صوفيانه بپردازيم و با توصيف كم و كيف مطالب گامي كوچك در جهت تبيين موضوع برداريم.