مباني شرح نويسي بر غزل سنايي

The fundamentals of writing annotations for the Ghazals (sonnets) of Sanai

براي نوشتن يك شرح مناسب براي يك متن بايد نكاتي مورد توجه قرار گيرد، از جمله: 1- تعيين هدف از شرح يك متن. 2- توجه به سطح مخاطبي كه آن متن براي او شرح مي شود. 3- توجه به ارزش گذاري متن مورد شرح. در شرح نويسي ابتدا بايد به سه عامل: انتخاب متن، تعيين هدف و حوزة مخاطبان توجه شود تا مشروح دچار پراكندگي نشود و بتوان با توجه به سطح مخاطبان هر متن روش خاصي را براي شرح آن در نظر گرفت. پس از توجه به اين نكات بايد به عناصر تشكيل دهندة متن در لفظ و معني توجه كردكه عبارتند از: 1- مفردات و تركيبات 2- اصطلاحات 3- نكات ادبي و دستوري 4- تلميحات 5- نكات بلاغي كه در تعيين درصد كاربرد هر كدام از اين عوامل براي شرح يك متن در انتخاب روش مناسب براي شرح آن تأثير دارد. در اين پژوهش وضعيت كاربرد اين عناصر در غزلياتسنايي به عنوان يكي از اولين تجربيات غزلسرايي در عرصة غزل عرفاني مورد بررسي قرار گرفته كه پس از بررسي 10 غزل از ميان غزليات اين شاعر مشخص شده است كه از ميان تمام اين عناصر توجه به نكات بلاغي از اهميت بيشتري برخوردار است و حدود 5/63% از عناصر مورد بررسي متعلق به نكات بلاغي و 4 عنصر ديگر تنها حدود46% از اين آمار را به خود اختصاص مي دهند البته در بين اين نكات بلاغي نيز توجه به مباحث معاني در ابيات سنايي با بسامد 37% بيشترين سهم را به خود اختصاص مي دهد و ساير عناصر درصد كمتري دارند.