آيين باستاني در شاهنامه

Ancient religion in Shahnameh

آيين مهر آيين يكي از ايزدان كهن ايران باستان موسوم به مهر بود. پيشينهيستايش اين ايزد به دوراني ميرسد كه اقوام آريايي هندوايراني در كنار يكديگر زندگي ميكردند. پس از جدايي اين دو دسته از يكديگر، ايزد مهر در هند در كنار خداي ديگري موسوم به ورونه ديده ميشود كه بسيار مقدس بود. در ايران ايزد مهر يكي از بزرگترين ايزدان پيش از ظهور زردشت است. با ظهور زردشت تمامي خدايان پيشين به كنار گذاشته شده، اهورا مزدا در راس جهان خدايان قرار گرفت. ولي پس از زردشت، بار ديگر ايزد مهر با ديگر خدايان مورد توجه واقع شد. بازتاب تقدس اين ايزدان در يشتها ديده ميشود. شواهد تاريخي حاكي از آن است كه آيين مهر در دوران حكومت پارتيان، از محبوبيت خاصي در ميان شاهان اشكاني برخوردار بود. در همين دوران بود كه آيين ستايش مهر به سرزمينهاي غربي امپراتوري نيز رسيد و از آنجا بود كه وارد اروپا شد و براي مدتها رقيب جدي مسيحيت بهشمار مي رفت. در شاهنامهي فردوسي، تاثيراتي از اين آيين ديده ميشود كه در اين مقاله بدان ميپردازيم.