بازتاب بياني و بديعي اصطالحات فقهي دركليات سعدي

figurative and rhetorical reflection of jurisprudential terms in Saadi s works

تربيت سعدي در يك خا نوادۀ ديني وتحصيل او در نظاميۀ بغداد كه با محوريت علوم ديني به ويژه فقه ،كلام ،تفسيرو حديث اداره مي شد،طبيعت و روان شاعر شيراز را با عناصر مذهبي عجين كرد.فقه از جمله معارفي بود كه سعدي به همراه ديگر علوم آموخت وبعدها اين دانشها و اصطلاحات مربوط به آنها را دركلام خود منعكس ساخت.توان گفت اصطلاحات و اشارات فقهي در آثار سعدي يكي از بن مايه هاي انديشه و سخن سعدي است،چراكه او با پشتوانۀ اين علم و كاربرد بسيار طبيعي آن در بافتار سخن،گاه انديشۀخاص خود را چنان برخواننده تفهيم ميكند كه او اثري از تحميل عقيده در آن نمييابد؛ به ويژه كه با اتكا به دين برهاني بر انديشه اش ميآورد تا ذهن و ضمير مخاطب را تصرف كرده،با فكرش همسو گرداند.به دليل همين پشتوانۀ ديني-فقهي كلام او تا به حدي قبول مييابد كه در زبان عامه حكم مثل ساير را پيدا ميكند.اصطلاحات فقهي در آثار سعدي در زمينه هاي:امور عبادي،امورمالي،قضاوداوري،بازيها و سرگرميهاونكاح و طلاق به كار رفته است كه بيشتر كاربردها همراه با زيباييهاي ادبي است و همين نكته سبب شده خواننده از ديدن صرف اصطلاحات يك علم در آثار او دچار ملال نشود.موضوع اين مقاله تدقيق در اصطلاحات فقهي به كاررفته در سخن سعدي است كه اين اصطلاحات چگونه با كاربرد طبيعي در بافت كلام و همراه شدن با زيباييهاي بلاغي منجر به حسن تأثير سخن سعدي در خوانندگان آثارش شده است.ازميان زيبايي هاي ادبي به كار رفته برمحمل اصطلاحات فقهي ميتوان ازتشبيه،مجاز،كنايه،استعاره،تشخيص،تلميح،برخي از اقسام جناس،تمثيل،ارسال المثل،سجع وحل را نام برد.