مولفه هاي گوتيك در هزار و يك شب نو و پريباد

GothicComponents in Hezar-o-Yekshabe noand Paribad

ادبيات گوتيك گونۀ ادبي است كه در اواخر دهۀ 1700 ميلادي به عنوان بخشي از جنبش رمانتيسم ظهور يافت. در ابتدا اصطلاح گوتيك صفت نسبيِ قبيله اي آلماني به نام گُت بوده است. بعدها اين واژه به اهالي آلمان اطلاق شد و رفته رفته براي توصيف هنر معماري قرون وسطي به كار رفت. تاثيرپذيري نويسندگان از خصوصيات معماري اين دوره در محيط داستان سبب شد آثار ادبي مختلفي در اين زمينه پديد آيد. اولين بار هوراس والپول در سال 1764 با الهام از معماري قصرها و قلعه ها، داستان قلعۀ اترانتو را نوشت. سالها بعد چارلز ديكنز، ويليام فاكنر، ادگار آلن پو و ... داستانهاي دلهره آور به سبك والپول نوشتند. امروزه نيز در ادبيات و هنر رگه هايي از گوتيك ديده مي شود. از داستان نويسان ايراني كه از سبك گوتيك تاثير پذيرفته اند مي توان به هدايت، ساعدي، چوبك، بهرام صادقي، مندني پور و ابوتراب خسروي و ... اشاره كرد. در داستانهاي گوتيك ذهن خواننده با فضايي آميخته از ترس و حيرت روبرو مي شود. در اين متون نويسنده براي آفرينش صحنه هاي هراسناك از پديده هايي نظير اشباح، ارواح، هيولاها، جادوگران و ... در مكانهايي نظير گورستان-ها، خرابه ها و ... بهره مي برد. سكوت سنگين شبانه، صداهاي مرموز و اسرار انگيز، شنيده شدن صداهاي وهمناك و قطع ناگهاني آنها و هر آنچه بر ترسناكي فضاي داستان بيفزايد، مورد علاقۀ داستان نويسان گوتيك است. اين نوشتار به بررسي مولفه هاي گوتيك در داستان «هزار و يك شب نو» و«پريباد» از محمدعلي علومي مي پردازد. روش تحقيق در اين پژوهش توصيفي – تحقيقي است. مطالعۀ دو اثر نشان مي دهد در «هزار و يك شب نو» به سبب ماهيت طنزي آن، گوتيك جلوۀ كمتري دارد؛ اما در جاي جاي داستان «پريباد» رگه هايي از آن مشاهده مي شود.