تخمين فرسايش و رسوب حوضه آبريز رودخانه جاجرود با استفاده از مدل تجربي پسياك و GIS

Erosion and Sediment Yield Estimation for Jajrood Watershed by Using PSIAC Empirical Model and GIS

حوضه آبريز رودخانه جاجرود در شمال شرقي تهران واقع شده است. در پائين دست اين حوضه آبريز سد لتيان قرار دارد كه منبع اصلي تامين آب شرب تهران مي باشد. رودخانه جاجرود بزرگترين رودخانه اين حوضه آبريز و اصلي-ترين تامين كننده آب درياچه سد لتيان است. اين رودخانه در هر سال حجم قابل ملاحظه اي از مواد فرسايش يافته در بالادست را به پائين دست انتقال مي دهد كه به مرور باعث كاهش حجم مخزن سد لتيان مي شود. لذا تخمين ميزان فرسايش و حجم رسوب سالانه اين حوضه آبريز و شناسائي مناطق با پتانسيل فرسايش بالا از اهميت به سزايي برخوردار است. در اين پژوهش به منظور برآورد فرسايش و رسوب حوضه آبريز جاجرود از روش تجربي PSIAC كه در مطالعات پيشين كارآئي آن به اثبات رسيده است، استفاده شد. در اين روش پارامترهاي مختلف شامل عوامل زمين شناسي، خاك، اقليم، رواناب سطحي، پستي و بلندي، پوشش گياهي، كاربري اراضي، فرسايش فعلي حوضه و فرسايش خندقي براي تخمين ميزان رسوب سالانه مورد استفاده قرار مي گيرد. در اين پژوهش با استفاده از نرم افزار ArcGIS و مدل تجربي پسياك، ميزان آورد ساليانه رسوب كل حوضه آبريز رودخانه جاجرود (Qs) برابر 560145 مترمكعب و متوسط رسوب در هر كيلومترمربع از سطح حوضه معادل 300/5 مترمكعب در هر كيلومترمربع محاسبه شد. به علاوه، كلاس هاي مختلف رسوب دهي I، II، III و IV براي بخش هاي مختلف اين حوضه تعيين شد. كلاس متوسط رسوب دهي براي كل حوضه، كلاس II يعني با شدت رسوب دهي كم تعيين گرديد. در نهايت براساس معادله تجربي ويليام و برندت نرخ انتقال رسوب كل حوضه برابر 0/914 محاسبه گرديد.