بررسي توانايي مدل بنفورد در كشف تقلب صورت‌هاي مالي

Investigating the ability of the Benford’s model to detect fraud in financial statements

سيستم گزارشگري مالي همواره در جلب اعتماد عمومي با بحران‌هايي مواجه بوده است. افزايش شمار تقلب‌ها و تجديد ارائه صورت‌هاي مالي كه اغلب با ورشكستگي شركت‌هاي بزرگ همراه بوده است، نگراني‌هايي را در مورد صورت‌هاي مالي بوجود آورده است. به همين جهت پيشگيري يا كشف تقلب‌هاي بااهميت در صورت‌هاي مالي همواره كانون توجه سرمايه‌گذاران، مديران و حسابرسان بوده است. بنابراين در دهه اخير، موضوع تقلب و به ويژه تقلب در صورت‌هاي مالي مورد توجه محققين مختلف، قرار گرفته و شمار پژوهش‌هاي صورت گرفته در اين زمينه رو به افزايش است. اين مقاله مي‌كوشد كشف تقلب در صورت‌هاي مالي با استفاده از ميزان تطابق پذيري و انحراف صورت‌هاي مالي از قانون بنفورد را بررسي كند. اين پژوهش در شركت‌هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زماني 1388- 1398 انجام گرفت. براي دستيابي به اهداف پژوهش، دو فرضيه تدوين و از مدل رگرسيون چندمتغيره خطي و لاجيت استفاده شد. فرضيه اول نشان مي‌دهد توزيع ارقام صورت‌هاي مالي از قانون بنفورد تبعيت مي‌كند؛ در واقع مي‌توان از اين قانون براي بررسي دستكاري و تقلب در صورت‌هاي مالي استفاده كرد. براساس يافته‌هاي آزمون فرضيه دوم، انحراف بالاي صورت‌هاي مالي از قانون بنفورد، نشان دهنده وجود تقلب مالي است.