اثر جهل حكمي بر مسئوليت كيفري در فقه و قانون مجازات اسلامي 1392

اين مقاله به بررسي اثر جهل حكمي بر مسئوليت كيفري در فقه و قانون جديد مجازات اسلامي مي پردازد. به اين سوال پاسخ مي دهد كه، اثر جهل حكمي بر مسئوليت كيفري مرتكب در قوانين ايران در جرايم مستوجب حد، قصاص تعزير و مجازات هاي بازدارنده چگونه است. در قانون مجازات اسلامي، جهل به حكم مانع مجازات نمي باشد، ﻭﻟﯽ ﺑﺎ ﻗﯿﺪ ﻣﮕﺮ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﻧﺸﺎﻥ ﺍﺯ ﺍﺳﺘﺜﻨﺎﺋﯽ ﻋﺎﻡ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺭﻭﺡ ﺍﯾﻦ ﻣﺎﺩﻩ ﺑﺎ ﺍﺻﻮﻝﮐﻠﯽ ﺣﻘﻮﻗﯽ ﻭ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﻗﻮﺍﻧﯿﻦ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﮐﺎﻣﻼً ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺭﻭﯾﻪ ﻗﻀﺎﯾﯽ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺭﺍ ﻧﺴﺦ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﻣﺤﺪﻭﺩﻩ ﺗأﺛﯿﺮ ﺟﻬﻞ ﺑﻪ ﺣﮑﻢ ﺭﺍ ﻫﻢ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﺎﯾﺪ و در رابطه با جرايم مستوجب حد تاثير عام دارد و در تمام اقسام جهل حكمي اعم از قصوري و تقصيري و اعم از جاهل ملتفت و غير آن جاري است و در مورد جرايم مستوجب قصاص، جهل حكمي توسط قاعده درء سبب سقوط قصاص نيست، بلكه عدم اجراي قصاص مي بايست توسط ادله و اصول ديگر ثابت گردد. در نهايت در جرايم موجب تعزير و مجازات هاي بازدارنده، جهل به حكم رافع مجازات است به شرط آنكه جاهل، مقصر ملتفت نباشد. در اين مقاله كه به روش صورت توصيفي و تحليلي مي باشد نتايج تحقيق نشان مي دهد كه، به لحاظ ايجابي، تاثير جهل در رفع مسئوليت كيفري، يك كار دقيق قضايي و فقه است كه بايد در پذيرش آن به قدر متيقن اكتفا گردد.