مطالعه جايگاه عرف در نظام هاي دادرسي مدني ايران و بريتانيا

حقوق داراي منابعي همانند قانون، عرف و رويه قضايي است. اين پژوهش كه با روش توصيفي—تحليلي، با استفاده از منابع دسته اول پژوهشي و با بهره گيري از رويكرد مطالعات ميان-رشته اي نگاشته شده، درصدد مطالعه جايگاه عرف در نظام هاي دادرسي مدني ايران و بريتانيا است. عرف به مفهوم قاعده اي است كه در مكان و زمان مداومت داشته و شهروندان خود را به پاسداشت آن ملتزم مي دانند. عرف پيش از قانون پديدآمده و بدين دليل اهميت بسياري در نظام هاي حقوقي دارد. اين دانش واژه به دو دسته عرف عام و نيز عرف خاص نيز تقسيم مي شود. در نظام دادرسي ايران با مطالعه بسترهاي گوناگون عرف در نهادهايي چون داوري و مستثنيات دين و چهره يافته است. در نظام دادرسي بريتانيا نيز به دليل پيوند آن با سنت كامن لا مي توان ديد كه عرف بيش از نظام دادرسي مدني ايران داراي جايگاه است و دادرس انگليسي در صورتي كه نتواند در هنگام رسيدگي به به پرونده اي، عنصر مشابهي را در آراي پيشين به دست آورد بايد بر پايه عرف و نيز اصول كلي حقوقي رأي خود را صادر كند. اين پژوهش سرانجام دريافته است كه با وجود تفاوت هاي مهم، به كارگيري عرف در نظام هاي دادرسي ايران و بريتانيا اشتراكات بسياري را نيز به همراه دارد.