بررسي تطبيقي تبيين خليفه الله از منظر مفسران و شهيد مطهري(ره)

مفهوم خلافت در قرآن يكي از مفاهيم مهم درفرهنگ اسلام وشايد هردين آسماني است 0چراكه خداوند متعال جهت هدايت ورهبري انسان ها درهرعصري پيامبري برمي گزيند 0كه خليفه الله باشد و بندگان را به سرمنزل مقصود رساند 0 خليفه الله يعني جانشين خدا برروي زمين، اين اصطلاح به صورت مستقيم درقرآن نيا مده است، اما به نظر برخي مفهوم اين اصطلاح در آيه 30 بقره وجود دارد 0ديد گا ه هاي متفاوتي بين مفسرين وجود دارد دررابطه با اينكه منظوراز خليفه الله دراين آيه كيست؟ آيا حضرت آدم به تنهايي است؟ يا همه ي پيامبران؟ يا همه ي ابناء بشري؟ يا حضرت آدم وذريه آدم به تنهايي؟ و... يا اينكه شامل همه ي انسان ها مي شود؟ با وجود نظرات متعددي كه در اين باب مطرح است، باروش توضيحي وتحليلي ثابت مي گردد كه مقام خليفه اللهي به صورت بالقوه درون همه انسان ها نهادينه شده است، وتنها شامل حضرت آدم (ع) وائمه اطهار (ع) نمي شود، هرچند انبياء (ع) وامامان معصوم مصداق كامل خليفه اللهي هستند. با رجوع به تمامي آيات دراين زمينه مشخّص مي شود كه كرامت حقيقي انسان، نوعي كرامت اكتسابي است كه در سايه‌ي ايمان و عمل صالح و در پيش گرفتن تقواي الهي به دست مي آيد و همين نوع كرامت است كه ملاك حقيقي برتري انسان بر ديگر موجودات است و او را به مقام خليفه اللهي نائل مي كند. در مورد اين مقام بايد گفت كه مقامي تكويني بوده و به شاخصه هاي وجودي و كمالات شخص خليفه بستگي دارد. تنها كساني قادربه رسيدن به اين مقام هستند كه با عبوديّت پرودرگار، مظهر اسماء ذات الهي گشته و به بالاترين درجات قرب، نائل گردند0باتوجه به نظرشهيدمطهري(ره) نيز مي توان گفت: خليفه الله يعني خلافت تكويني كه انسان به اذن الله بتواند كار خدايي كند