راز ساختار پلكاني سكونتگاه ها در اورامان، الهام گيري از طبيعت و نقش آن در پايداري فضايي و كالبدي اين سكونتگاه ها

The secret of the stepped structure of settlements in Hawraman, inspired by nature and its role in its spatial and physical stability

اولين ساكنان مناطق اورامان ‌مي‌دانستند كه عليرغم كمبود در سطح و دشواري‌هاي گريزناپذير در استفاده از مكان و جدال با طبيعت، در ساخت سكونتگاه‌هايشان و دشوار در‌‌‌ايجاد كاربري‌ها و فضاهاي قابل استفاده عمومي، انتخاب مكان فعلي، بهترين انتخاب و مكان گزيني براي استقرار و زندگي بوده است. معماري بي نظيري كه ضمن داشتن ويژگي‌هاي منحصر به فرد، همچون زيبايي، همنشيني با طبيعت و برخورداري از چشم اندازهاي بكر، نشان دهنده‌ي‌‌‌ايده‌اي قدي‌مي‌از حركت و استقامت در كوهستان و همكاري و همياري در غلبه بر فشارهاي شيب، ارتفاع، عدم امكان‌‌‌ايستايي و ناپايداري بود. بنابراين مي‌توان گفت كه ساخت بناها و ساختمان‌ها در منطقه‌ اورامان، در ارتفاعات و دامنه كوه، بصورت دست در دست و ركاب در ركاب، نشان از‌‌‌ايجاد استقامت بيشتر و غلبه بر طبيعت و فشارهاي دروني آن است. هدف از‌‌‌اين پژوهش، بيان راز ساخت پلكاني، ارزيابي و تحليل نحوه ساخت و‌‌‌ايستايي در معماري و شهرسازي‌‌‌اين منطقه است. سوال اصلي در‌‌‌اين پژوهش‌‌‌اين است كه چگونه ساكنان اوليه و‌‌‌ايندگان، پي برده‌اند كه‌‌‌اين نحوه ساخت مي‌تواند عامل اصلي غلبه بر محيط و‌‌‌ايجاد‌‌‌ايستايي و استقامت در مقابل تنش‌ها و فشارهاي كوهستان باش؛ و سوال فرعي‌‌‌اينكه اگر صرفا فضاهاي مسكوني و مكان اقامت تامين شده است، چگونه بايد فضاها و سطوح خدماتي مورد نياز عامه ساكنان تامين و در چه سطحي و محدوده‌اي‌‌‌ايجاد شود كه همه به نسبت مساوي از آن بهره‌مند شوند؟ روش تحقيق در‌‌‌اين پژوهش، از نوع تحليلي و توصيفي و بصورت مطالعات اسنادي، كتابخانه‌اي و ميداني انجام شده است. براساس نتايج بدست آمده از مطالعات، ساختار و سازمان فضايي- كالبدي، شيوه ساخت و كاربري اراضي آن بصورت پلكاني بر دامنه شيبدار كوهستان قرار گرفته و علاوه بر نقش غلبه و پايداري بر طبيعت، توانسته امروزه بعنوان سمبل‌‌‌ايستايي، قدرت ساخت، انديشه برتر و حتي نمايشگاهي براي گردشگري، طبيعت‌گردي و... باشد.‌‌‌اين پژوهش مي‌كوشد، با رويكردي جانبدارانه از شناخت جنبه‌هاي فضايي- كالبدي و گونه‌شناسي ساخت سكونتگاه‌هاي منطقه اورامان، رابطه و سهم سطوح و سرانه‌هاي كاربري اراضي و همچنين تناسب در نوع كاربري‌ها را در‌‌‌اين گونه محيط‌ها و سكونتگاه‌ها از منظر كالبدي و چگونگي مكان گزيني با ساختار ويژه شهرسازي و معماري روستاهاي منطقه اورامان (پلنگان) و نمايان ساختن راز خلقت و ساخت و ساز بصورت پلكاني (دست در دست) را بيان نمايد.