انديشه هاي عرفاني لاهيجي در مفاتيح الاعجاز

شمس الدّين لاهيجي يكي از بزرگ ترين عارفان و مشايخ سلسلة نوربخشيه و شاعران قرن نهم و اوايل قرن دهم هجري است. وي در آغاز جواني، پس از اكتساب علوم صوري به صحبت سيد محمد نوربخش رسيده و پس از توبه و تلقين ذكر خفي و مرعي داشتن شرايط خدمت و عزلت و صحبت، از واصلان كامل و مرشدان مكمل شده است. لاهيجي با آگاهي كامل از انديشه ها و رموز عرفاني و حكمت ابن عربي و عرفان شبستري و نيز به مدد ظرافت خيال و لطف تعبير خود، بر گلشن راز شبستري، شرحي مبسوط و پرتوان به نام «مفاتيح الاعجاز في شرح گلشن راز» نوشته است و در اين اثر، بدون آن كه بسان بسياري از مؤلفان و شارحان متون عرفاني در دام توصيفات و استعاره هاي غيرمنطقي و بيمارگونه قرار بگيرد، توانسته با بياني روش مند و دقيق و اسلوبي منطقي و به پيروي از ذوق و سليقة خويش و استفاده از شعر و آيه و حديث، شرحي تازه كه زبده و چكيدة حكمت نظري صوفيه بوده است، ارائه بكند. نويسندگان در اين مقاله كوشيده اند مهم ترين خصايص محتوايي مفاتيح الاعجاز را چون «واقعات لاهيجي»، «تناسخ و اقسام آن»، «اسماي الهي و ارتباط آن ها با اعيان ثابته»، «رضا و توكل»، «جايگاه دل»، «توحيد علمي و توحيد شهودي»، «فنا و بقا و ارتباط آن با سالكان و مجذوبان» و برخي موارد ديگر كه مخاطب را با انديشه هاي عرفاني لاهيجي آشنا مي گرداند، مورد بررسي قرار بدهند.