بررسي تناقض‌گويي در كشف‌المحجوب هجويري

متناقض‌گويي و تضادّ در كلام در حوزه‌هاي مختلفي امكان حضور دارد. تناقض در كلام و تبيين مفاهيم، برخلاف تناقض ادبي كه جنبه هنري دارد گفته‌هاي شخص را به سمت سستي مي‌كشاند. يكي از حوزه‌هايي كه مي‌توان در آن سراغي از تناقض گرفت عرفان و تصوّف است. كشف‌المحجوب، اثر علي‌بن‌عثمان هجويري، به عنوان يكي از نخستين نمونه‌هاي كتاب فارسي در حوزه عرفان و تصوّف، اهمّيّت بسياري دارد و مي‌توان آراي مطرح‌شده در آن‌ را به عنوان كتابي كه سعي در پاسخ دادن به سؤالات عرفاني و شرح مسائل مربوط به تصوّف دارد بررسي كرد. هدف اين مقاله اين است كه طبق آنچه در كشف‌المحجوب آمده است بررسي شود كه آيا علي‌بن‌عثمان هجويري در كلام خود دچار تناقض‌گويي شده ‌است يا برعكس، از تناقض به دور مانده است. اهمّيّت بررسي اين مسئله در آن است كه وجود تناقض در اثر غير مغلوب كشف‌المحجوب با توجّه به هدف نگارش آن نامناسب است. روش بررسي حاضر كتابخانه‌اي و تحليلي است، كتاب كشف‌المحجوب خوانده شده است و ‌تناقض گفته‌هاي هجويري فقط بر اساس ‌‌آنچه در متن اثر آمده است بررسي شده است. مقاله با بررسي متن كشف‌المحجوب نتيجه مي‌گيرد كه علي‌بن‌عثمان هجويري تناقضاتي را، بي تناسب با هدف كتاب، در گفتار خود وارد اثر كرده است.