بررسي مفاهيم آزادي معنوي در ديوان سعدي

وسعت انديشه، دقت نظر «سعدي» موجب گرديده است كه وي با معرفت و آگاهي تام به آزادي و جنبه هاي گوناگون آن در ديوانش بپردازد. تأكيد «سعدي» در طراحي زيربناي مدينه فاضله اش، حصول آزادي معنوي را از منظرآزادي اجتماعي مطرح مي كند. «سعدي» كلمات مصطلح (آزاد، آزاده، آزادگي، احرار) درادبيات، خصوصاً ادبيات عرفاني (به معني كسي كه در رقيت و بندگي غيري نباشد) را در تبيين مفاهيم مربوط به حوزه ي آزادي اجتماعي به كار برده است. اين نوع از آزادي، انسان را از زنجيرهاي نفس، شيطان و دنياي مادي كه سه عامل سقوط انساني است مي رهاند. با اين نگرش مسأله اصلي اين تحقيق كاوش در معناي آزادي معنوي و اشكال آن در كلام سعدي بوده است. بدين منظور، پس از استخراج و استنتاج، به تحليل و توصيف فضايل اخلاقي در كلام سعدي پرداخته شده است. لازم به يادآوري است كه اين جستار به شيوه تحليلي ـ توصيفي انجام گرفته است، آنچه از ماهيت اشكال آزادي به دست آمده است به اين شرح است: (فلسفه ي آگاهي، صور خيال آزادي، صفت آزادگان، جايگاه آزادگان، آزادي درمفهوم رهايي از تعلقات دنيوي و...) و كاربردهاي متفاوت (عرفاني و دنيوي) به همراه شواهدي از خود اثر قيد گرديده است.