حكم فقهي اسقاط جنين پيش از دميده شدن روح در بارداري ناشي از تجاوز به عنف از منظر فقهاي شيعي

The jurisprudential ruling of abortion the fetus before the soul is blown in a pregnancy caused b rape from the point of view of Shia jurists

مسأله‌ي إسقاط جنين در بارداري ناشي از تجاوز به عنف، از جمله مسائل حسّاس، چالشي و بحث‌برانگيز محافل فقهي است كه به‌رغم اهميت بسيار، از جهت بررسي حكم فقهي پيش از دميده‌شدن روح كمتر مورد توجّه قرار گرفته و با آن به‌مثابه‌ي يك مسأله‌ي حاشيه‌اي برخورد شده است؛ خلأ اهتمام به اين امر موجب شده است‌كه زنان باردارشده‌ي از اين رهگذر در دوراهي ترديد بين حفظ جنين و تحمّل فشار سنگين خانواده و جامعه از يك‌سو و إسقاط جنين از سويي ديگر قرار گيرند؛ درصورتي‌كه با ايضاح ابهامات موجود در اين مسأله‌ي فقهي مي‌توان اين زنان را از بلاتكليفي در اين زمينه خارج كرد. اين‌جاست‌كه نگاه فقهي به اين مسأله اهميت پيدا مي‌كند. در عين مخالفت قاطبه فقهاي شيعي با اين عمل، توجّه به ابعاد جسمي و روحي زن و آوردن ادلّه‌اي چون تعميم حقّ كرامت انساني، اثبات موجوديت انسان از زمان استقرار نطفه در رحم، تعلّق ديه به جنين إسقاط‌شده، تعبير جنايت براي عمل إسقاط جنين و ... كه از دل آيات و روايات استخراج شده است به نفع خويش، برخي از فقهاي شيعي با استفاده از روش توصيفي- تحليلي و با آوردن رواياتي به‌عنوان شاهد مدعاي خويش، سعي در اثبات جواز فقهي اين كار از سوي زنان نموده‌اند؛ حال آن‌كه پس از تجزيه و تحليل داده‌هاي ايشان مي‌توان به اين نتيجه رسيد‌كه: ادلّه‌ي ايشان قاصر از اثبات جواز فقهي إسقاط جنين پيش از دميده‌شدن روح در بارداري ناشي از تجاوز به عنف است؛ و اين معلول نگاه ناصواب به مادر و جنين است؛ درحالي‌كه عمده‌ي فقهاء با نظرداشتي دقيق، مسأله را واكاوي نموده و به‌جز در موارد استثنائي و به استناد قاعده‌ي «لاحرج»، حكم به حرمت إسقاط را تعميم داده‌اند.